Για την εκτέλεση χωματουργικών εργασιών στην κορυφογραμμή του όρους «Καράβα»

Το Δίκτυο Φορέων και Πολιτών για την προστασία των Αγράφων, με αφορμή τις εκτελούμενες χωματουργικές εργασίες  στην κορυφή του όρους Καράβα, εξέδωσε το Δελτίο Τύπου που παρακάτω σας παραθέτουμε, επιθυμώντας, ωστόσο, προηγουμένως να σας ενημερώσουμε ότι ο Σύλλογός μας, ως ιδρυτικό μέλος του Δικτύου Φορέων και Πολιτών για την προστασία των Αγράφων (με αποφαση του ΔΣ που εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση), συντάσσεται στην προσπάθεια αποτροπής όσων σχεδιάζονται στην περιοχή και αφορούν άμεσα και το χωριό μας.

Ήδη, πληροφορούμαστε πως κάτοικοι γειτονικών χωριών έχουν προβεί σε αντιδράσεις.

Θεωρούμε αναγκαίο, λοιπόν, να ευαισθητοποιηθούν και οι συγχωριανοί μας, λαμβάνοντας υπόψη ότι, αν υλοποιηθούν όλα όσα έχουν σχεδιαστεί για την περιοχή (αιολικά, μικρά υδροηλεκτρικά, κ.λ.π.), οι πιθανότητες επιβίωσης του χωριού μας είναι μηδαμηνές, ιδιαίτερα αν όλα αυτά συσχετιστούν και με τα σχέδια διαμελισμού του, όπως φανερώνουν οι παράλληλα με όλα τα παραπάνω προωθούμενες αλλαγές στα σύνορά του, χάριν των οποίων σημαντικές εκτάσεις του χωριού μας (τμήματα από Βαένια, Πλατάνια, Συκιά, κ.λ.π.) «μετακομίζουν» σε γειτονικά χωριά. Αλλαγές τις οποίες έχουμε ήδη από καιρό δημοσιοποιήσει και για τις οποίες κανείς αρμόδιος δεν λαμβάνει θέση.

Εμείς, πάντως, ενημερώσαμε, όπως, άλλωστε, εδώ και τόσο καιρό πράττουμε…

Ενημερώσαμε και ενημερώνουμε και τον κόσμο και τους φορείς του χωριού μας….Και πέρα από τις εκδηλώσεις μας, τους χορούς και τα πανηγύρια μας αντιμετωπίσαμε, στα πλαίσια, πάντα, του δυνατού, και εξακολουθούμε ν’ αντιμετωπίζουμε και όλα τα παραπάνω (μαζί με τις όποιες σε βάρος μας συνέπειες), που τα θεωρούμε κίνδυνο για το χωριό μας.

Και φυσικά ούτε τώρα πρόκειται να εφησυχάσουμε ή να παραιτηθούμε…. είπαμε, όμως….μόνοι εμείς δεν αρκούμε …. και ούτε μπορούμε…

Ο καθένας ας αναλογιστεί στο εξής και τις δικές του ευθύνες……

Ακολουθεί το Δελτίο Τύπου του Δικτύου για την προστασία των Αγράφων :

«Πληροφορηθήκαμε πρόσφατα και είχαμε και οι ίδιοι την ευκαιρία να διαπιστώσουμε την εκτέλεση χωματουργικών εργασιών στην κορυφογραμμή του όρους «Καράβα» των Αγράφων (βορειοδυτικά των κεραιών του Τυμπάνου και στο όριο του Δήμου Μουζακίου με τον Δήμο Αργιθέας,  περιοχή Αέρας – Αφεντικό και σε απόσταση 7,4 χιλ από την διασταύρωση της Οξυάς προς την Αργιθέα), που συνίστανται στην ισοπέδωση του εδάφους στη θέση «Σταυρός», στη διάνοιξη δρόμου προς τη θέση «Αέρας», κ.λ.π., και οι οποίες αφορούν – πιθανότατα – στην κατασκευή του σχεδιαζόμενου αιολικού πάρκου στη θέση «Αέρας – Αφεντικό.

 

Οι συγκεκριμένες εργασίες, όπως διαπιστώθηκε, έχουν ήδη βλάψει σε μεγάλο βαθμό το ελάχιστο έδαφος και τον αντίστοιχο βοσκότοπο που, με την πάροδο του χρόνου, είχε δημιουργηθεί στην περιοχή, εκθέτοντας, αντίστοιχα, και το υπέδαφος στις έντονες καιρικές συνθήκες που εκεί επικρατούν, με ότι αυτό συνεπάγεται για διάβρωση του εδάφους και κατολισθήσεις κατά τους επερχόμενους χειμώνες.

 

Πιστοί στις διακηρύξεις μας για έρευνα και μελέτη όλων των στοιχείων των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων στον ορεινό όγκο των Αγράφων με σκοπό την προστασία του φυσικού αποθέματος της περιοχής προς όφελος των κατοίκων και των μελλοντικών γενεών και συμμεριζόμενοι και ανησυχίες κατοίκων της περιοχής, ενημερώνουμε τα μέλη και τους φίλους μας ότι έχουμε ήδη απευθυνθεί σε κάθε εμπλεκόμενο αρμόδιο φορέα ή υπηρεσία, με αίτημα να ελεγχθεί η νομιμότητα των επεμβάσεων στην παραπάνω περιοχή.

 

Κρίνουμε επιβεβλημένο να αποσαφηνίσουμε προς κάθε κατεύθυνση και προς κάθε εμπλεκόμενο ή ενδιαφερόμενο πως στους σκοπούς και τις μεθόδους του Δικτύου δεν περιλαμβάνεται η παρεμπόδιση οποιασδήποτε καλυπτόμενης από το νόμο ενέργειας ή επέμβασης τόσο στη συγκεκριμένη όσο και σε κάθε άλλη περιοχή των Αγράφων. Τονίζουμε, ωστόσο, ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να παραμείνουμε αδρανείς σε ενδεχόμενες αυθαίρετες ενέργειες και επεμβάσεις, που από τη φύση τους και μόνο καθίστανται βλαπτικές και με μη αναστρέψιμες αρνητικές συνέπειες για το φυσικό τοπίο και το περιβάλλον της περιοχής. Τέτοιες ενέργειες και επεμβάσεις θα καταγγέλλονται άμεσα στις αρμόδιες υπηρεσίες, με την απαίτηση να εφαρμόζονται όλα, ανεξαιρέτως, όσα οι νόμοι ορίζουν, όπως π.χ. διακοπή εργασιών και αποβολή όσων αυθαίρετα εκτελούν εργασίες, επιβολή διοικητικών προστίμων, επαναφορά στην πρότερη κατάσταση όσων περιοχών έχουν θιγεί από αυθαίρετες και παρά το νόμο εργασίες, προσφυγή στη δικαιοσύνη και άσκηση όλων των κατά νόμο ενδίκων μέσων και διώξεων, εφόσον συντρέχει περίπτωση, κ.λ.π..

 

Οφείλουμε όλα τούτα τόσο στους εαυτούς μας όσο και στις επερχόμενες γενιές….

 

Δίκτυο φορέων και πολιτών για την προστασία των Αγράφων»

Μαρτυρίες γύρω από τη ζωή, την ιστορία, τα ήθη και έθιμα, του θρύλους και τις παραδόσεις του χωριού της Οξυάς

 

 ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Το κείμενο κυκλοφόρησε και σε έντυπο από το Σύλλογό μας. Διευκρινίζεται ότι όσα από τα παρακάτω στοιχεία αναφέρονται στην ιστορία του χωριού μας, δεν έχουν διασταυρωθεί με επίσημες ιστορικές πηγές και βασίζονται σε απλές μαρτυρίες μεγάλων σε ηλικία συγχωριανών μας, τις οποίες καταγράψαμε και ηχογραφήσαμε. Οι μαρτυρίες αυτές, όπως και όσες αφορούν τα υπόλοιπα στοιχεία γύρω από τα ήθη και έθιμα του χωριού μας, παρατίθενται όπως ακριβώς τις διηγήθηκαν οι αφηγητές τους και οι μόνες παρεμβάσεις που έγιναν είναι αυτές που επέβαλαν οι γραμματικές και συντακτικές ανάγκες για ένα κατανοητό κείμενο.

 

Το υλικό συγκέντρωσε και επιμελήθηκε ο πρόεδρος του Συλλόγου Γιώργος Δ. Καραβίδας.

Επί τουρκοκρατίας, στη σημερινή έκταση του χωριού υπήρχαν κτισμένα δυοχωριά. Το «Αϊλίτσι» που καταλάμβανε την έκταση περίπου των σημερινών οικισμών «Παλιοχώρι» (εκεί που σήμερα είναι η εκκλησία του Αη-Λιά) και «Πλατάνια» και το «Σιαμ Κολ», που καταλάμβανε περίπου την έκταση που κατέχει το σημερινό κέντρο του χωριού. Στο Παλαιοχώρι, εκεί που σήμερα είναι το σπίτι του Χρήστου Γκαραβέλα,  υπάρχει μια βρύση, όπου τότε φέρνανε νερό με παλαιά κούγκια. Μέχρι πριν λίγα χρόνια βρίσκανε επίσης στο μέρος εκείνο πολλά παλιά κεραμίδια και πέτρες τεχνικές από παλιά κτίρια που τις χρησιμοποιήσανε μάλιστα για να φτιάξουν το σχολείο στο Παλιοχώρι. Ήταν μεγάλο χωριό το Αϊλίτσι αλλά «χάλασε» από  αρρώστια, για την οποία δεν είναι γνωστά περισσότερα στοιχεία και εξαιτίας της οποίας οι κάτοικοί του έφυγαν και έφτασαν μέχρι την Μακεδονία και τις Σέρρες.

Από τα «δύο» αυτά χωριά που υπήρχαν τότε, το Αηλίτσι ήταν πολύ πλούσιο. Οι κάτοικοί του ασχολούνταν με το εμπόριο και λέγεται ότι οι πραμάτειες τους έφταναν μέχρι και την Κωνσταντινούπολη. Κανείς δε γνωρίζει με σιγουριά πώς τα δυο αυτά χωριά ενώθηκαν σε ένα. Οι τότε κάτοικοι του χωριού μας έφτασαν μέχρι και τις Σέρρες. Κάτοικοι της πόλης αυτής δηλώνουν σήμερα ότι κατάγονται από το χωριό μας.

Ιστορικά μέρη του χωριού είναι και η τοποθεσία «Κόκκινο Στεφάνι», όπου παλιά κατοικούσαν Οξυώτες οι οποίοι σιγά – σιγά μετακόμισαν προς το σημερινό κέντρο του χωριού αλλά και η ακατοίκητη τα τελευταία  χρόνια τοποθεσία «Παναϊά», πριν από τον οικισμό «Διαλώνια». Και στις δυο αυτές τοποθεσίες μπορούσε κανείς να διακρίνει άνετα μέχρι και πρόσφατα τα ερείπια παλιών κτισμάτων. Γνωστή, επίσης, είναι και η «σπηλιά του Κούτρα», κλέφτης που, κατά την παράδοση, φονεύθηκε από μακριά στο σημείο εκείνο.

Από τους πρώτους κατοίκους του χωριού ήταν το όνομα «Πάνος». Άλλο παλαιό όνομα του χωριού μας είναι το «Μαυρομάτης». Ο Κούτσικος Κώνστας είναι ο πρώτος επίσημα καταγεγραμμένος στα Μητρώα Αρρένων του χωριού μας με έτος γέννησης 1828.

Το χωριό παλιά είχε πολύ αναπτυγμένη την κτηνοτροφία. Όλοι σχεδόν οι κάτοικοι ζούσαν απ’ αυτήν. Απ’ την απέναντι μεριά του ποταμού, προς την Αγία Τριάδα, το μέρος παλιά ήταν ακατοίκητο. Υπήρχε μόνο το μοναστήρι της Αγίας Τριάδος με τους μοναχούς που ζούσαν σ’ αυτό. Το μοναστήρι είχε επίσης στην ιδιοκτησία του πολλά κοπάδια από ζώα. Λένε μάλιστα ότι υπήρχε πήλινος αγωγός μέσω του οποίου μεταφέρονταν το γάλα από τη θέση Ντραχήλου στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδος. Σιγά – σιγά κάτοικοι από το σημερινό κέντρο του χωριού μετακόμισαν στο απέναντι προς την Αγία Τριάδα μέρος αναζητώντας αρχικά βοσκοτόπια για να βόσκουν τα κοπάδια τους. Στη συνέχεια όμως έχτισαν και σπίτια εκεί, δημιούργησαν οικογένειες και έτσι το χωριό εξαπλώθηκε και προς το μέρος αυτό. Οι κάτοικοι αυτοί, που με την πάροδο του χρόνου αυξήθηκαν αρκετά, ονομάστηκαν «περατιανοί». Αργότερα, στα χρόνια του Μητροπολίτη Ιεζεκιήλ, απαίτησαν και πέτυχαν τη δημιουργία ξεχωριστής ενορίας, αυτής της Αγίας Τριάδος, που υπάρχει ακόμα και σήμερα.

Οι κάτοικοι του χωριού μετακινούσαν τα κοπάδια τους, πήγαιναν στην εκκλησία και στο σχολείο και γενικότερα επικοινωνούσαν μεταξύ τους μέσα από δύσβατα μονοπάτια και δρόμους, που σήμερα βέβαια δεν υπάρχουν (μύλος του Γεροπλάτανου, πετρόχτιστο γεφύρι στην Κορψιά, Παπαλαμπάτιες και βρύση Μελίσσι). Για την κατασκευή και συντήρηση αυτών των δρόμων εργάζονταν κάτοικοι του χωριού με μεροκάματο, που αμέσως μετά τον πόλεμο ανέρχονταν σε είκοσι περίπου δραχμές. Πολλές φορές όμως η εργασία αυτή ήταν υποχρεωτική, χωρίς δηλαδή αμοιβή. Συγκεκριμένα, από την κοινότητα του χωριού ανακοινώνονταν τα «μεροκάματα», που η κάθε οικογένεια ανάλογα με τα μέλη της όφειλε να προσφέρει «προσωπική εργασία» για την κατασκευή κάποιου έργου. Η εργασία αυτή ήταν υποχρεωτική κι αν δεν προσφέρονταν, έπρεπε τα αντίστοιχα μεροκάματα να εξαγοραστούν στην Κοινότητα.

Πολλοί κάτοικοι του χωριού ζούσαν από το «αγώγι» των Αργιθεατών. Φιλοξενούσαν στο σπίτι τους τα βράδια τους Αργιθεάτες που ταξίδευαν για τα χωριά τους και την άλλη μέρα φορτώνονταν τα πράγματά τους (δέκα δραχμές για κάθε φορτίο τριάντα οκάδων) και οδηγούσαν και τους ίδιους, συνήθως μέσα από πολλά χιόνα, στα χωριά τους. Στο δρόμο οι γυναίκες, παρότι φορτωμένες, πλέκανε και στο γυρισμό δεν γυρίζανε ποτέ άδειες αλλά πάλι φορτωμένες έλατα για να φάνε τα ζώα. Οι Αργιθεάτες κατέληγαν για φιλοξενία στο χωριό μας αφού κανένα από τα άλλα χωριά από τα οποία περνούσαν (π.χ. Δρακότρυπα) δεν τους δέχονταν. Το χωριό μας και τους δέχονταν και τους βοηθούσε. Γι’ αυτό και το παράπονο όλων  των μεγαλύτερων κατοίκων του χωριού ήταν και είναι πως ενώ βοήθησαν τα μέγιστα στη συντήρηση των κατοίκων της Αργιθέας και στην ανάπτυξη των χωριών της περιοχής αυτής, όταν ήρθε η ώρα (π.χ. όταν γίνονταν οι δρόμοι προς την Αργιθέα) το χωριό μας εγκαταλείφθηκε απ’ όλους (και των Αργιθεατών συμπεριλαμβανομένων) και ενώ θα μπορούσε να ενταχθεί στα διάφορα σχέδια για την ανάπτυξη της περιοχής (π.χ. οι δρόμοι προς την Αργιθέα να περνούν μέσα από το χωριό μας), το χωριό μας αφέθηκε στην απομόνωση, που την πληρώνει ακόμα και σήμερα και μάλιστα ακριβά.

Πηγή εσόδων για το χωριό ήταν και η ξυλεία την οποία εμπορεύονταν οι κάτοικοι.  Πήγαιναν στην Οξυά με τα μουλάρια, τα φόρτωναν ξύλα και μετά τα πήγαιναν στο Μουζάκι, τα πουλάγανε και παίρνανε καλαμπόκι, λάδι, πετρέλαιο για τη λάμπα και για το καντηλάκι. Και όλα αυτά κρυφά γιατί τους κυνηγούσαν οι δασοφύλακες, από τους οποίους έπρεπε να φυλάγονται και γι’  αυτό δεν πρόδιδε  ο ένας τον άλλον. Σήμερα κάποιοι επωφελούνται ακόμα και από το εμπόριο της πέτρας που υπάρχει στο χωριό μας, σενάριο που κάποτε φάνταζε απίθανο. Δυστυχώς όμως η εκμετάλλευση δεν γίνεται οργανωμένα με αποτέλεσμα να υπάρχουν μόνο προσωπικά οφέλη και κέρδη χωρίς κανένα όφελος για το χωριό γενικότερα.

Πολλές δια ορές υπήρχαφν παλαιότερα με τους Βλασιώτες κυρίως για τους βοσκότοπους της Καράβας. Οι κάτοικοι των δυο χωριών έφταναν μάλιστα στο σημείο να δέρνονται μεταξύ τους μέχρις εσχάτων. Παρόμοιες διαφορές μικρότερης, όμως, έκτασης υπήρχαν και με τους Φλωρεσιώτες.

Στους παλαιούς κατοίκους άρεσε να πιάνουν τις άκρες του χωριού για να μπορούν να φτιάχνουν πράματα (ζώα) και να ζουν. Έτσι σκόρπισε το χωριό και δημιουργήθηκαν πολλές δυσκολίες. Οι κάτοικοι δεν είχαν ούτε νερό, το οποίο κουβαλούσαν από μακριά με τη βαρέλα. Η έλλειψη δρόμων, συγκοινωνίας και σύγχρονων για την κάθε εποχή μέσων ήταν από τα κυριότερα προβλήματα, πολλά από τα οποία εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα και σήμερα, ενώ οι κρατικές πιστώσεις για την εκτέλεση έργων ήταν ελάχιστες. Τα βδομαδιάτικα ψώνια  γίνονταν στο Μουζάκι με γαϊδούρια και μουλάρια. Το χωριό μας παλιά είχε πολλά παιδιά. Λειτουργούσαν τέσσερα (4) δημοτικά σχολεία, όλα διθέσια. Στο κέντρο του χωριού, στο Παλιοχώρι, στα Πλατάνια και στο Μοναστήρι.

Πολλές είναι οι ιστορίες που διηγούνται οι μεγαλύτεροι κάτοικοι του χωριού από την περίοδο του εμφυλίου, τις οποίες όμως κρίνουμε σκόπιμο να μη δημοσιεύσουμε κατά την παρούσα χρονική στιγμή. Συμπερασματικά, όμως, μπορούμε να πούμε ότι το χωριό μας και οι κάτοικοί του υπέφεραν πραγματικά κατά την περίοδο αυτή. Όλοι έζησαν την πείνα και τη φτώχεια στον ύψιστο βαθμό τους, ο φόβος κυριαρχούσε παντού και οι νεότεροι σε ηλικία έζησαν την περίοδο αυτή κυνηγημένοι στο Μουζάκι ή στο χωριό μέσα σε εγκαταλειμμένα μαντριά και σπηλιές. Το χωριό μας υπέφερε επίσης και από τις ζωοκλοπές. Ορισμένοι, μάλιστα, από τους κατοίκους του απασχόλησαν πολύ τις αρχές καθώς έκλεβαν αδίστακτα, ακόμα και από πολύ στενά συγγενικά τους πρόσωπα (αδέλφια, τέκνα, γονείς) γιατί αφενός αυτό επέβαλε η επιβίωσή τους αφετέρου, γιατί για ορισμένους ήταν ένα άσχημο «χούι». Σχετικό με το γεγονός αυτό είναι και το «αφοροχάρτι», με το οποίο ο παπάς, αν και δεν είχε σχετικό δικαίωμα, «αφόριζε» τους κλέφτες, μετά από αίτημα των κατοίκων που έπεφταν θύματα της κλεψιάς τους, ώστε αυτοί να φοβηθούν και να αναγκαστούν να ομολογήσουν την πράξη τους.

Γάμος

Στη συντριπτική τους πλειοψηφία τα ζευγάρια γνωρίζονταν με προξενειό, κατά το οποίο έβλεπαν ο ένας τον άλλο από μακριά, μέσα από παράθυρα, κ.λ.π. και μέχρι το γάμο δε μεσολαβούσε καν συνάντηση μεταξύ τους. Ο πατέρας της νύφης έδινε προίκα που μπορεί να ήταν από χρυσές λίρες μέχρι πρόβατα, γελάδια και χωράφια. Αρραβώνας γίνονταν σπάνια και απ’ όσους είχαν την απαραίτητη οικονομική άνεση.

Ο γάμος ξεκίναγε στα μισά της εβδομάδας και συγκεκριμένα από την Τετάρτη από το σπίτι του γαμπρού, που φτιάχνανε τα προζύμια και τις κουλούρες για να πάνε την Παρασκευή στη νύφη. Την κουλούρα αυτή έφτιαχναν κορίτσια που ζούσαν και οι δύο γονείς τους. Κουλούρα πήγαιναν και στο νονό για να τον καλέσουν στο γάμο. Επειδή μάλιστα δεν περίσσευε το σταρίσιο αλεύρι φτιάχνανε μία κουλούρα με αυτό το αλεύρι και τις υπόλοιπες με μπομπότα. Παρασκευή φορτώνανε και τα προικιά από το σπίτι της νύφης, βάζοντας επάνω τους άσπρα σεντόνια για να φαίνεται ότι είναι γάμος και μαντήλια άσπρα στα ζώα που τα κουβαλούσαν ενώ τραγουδούσαν και ειδικά τραγούδια, όπως  «τα προικιά τα ξακουσμένα, ποιος πιδεύκει να τα φκιάσει; Ο πατέρας μου πιδεύκει και η μανούλα μου τα φκιάχνει. Διπλώστε τα προικιά καλά, θα γείρουν ράχες και βουνά…». Οι απεσταλμένοι του γαμπρού για τα προικιά πριν φύγουν από το σπίτι της νύφης έτρωγαν, έπιναν και χόρευαν. Τα προικιά τα δίπλωνε η νύφη από την Πέμπτη το βράδυ. Για προικιά οι νύφες είχανε σεντόνια, κιλίμια, κεντήματα, βελέντζες, κουβέρτες, κ.λ.π , που τα υφαίνανε στον αργαλειό.

Το Σάββατο βράδυ γίνονταν γλέντι στο σπίτι της νύφης και την Κυριακή το βράδυ γλεντάγανε στο σπίτι του γαμπρού.  Υπήρχε μάλιστα και συναγωνισμός για το ποιο σόι θα κάνει το καλύτερο γλέντι. Για κάθε γάμο ορίζονταν «Διευθυντής» και τρία «μπρατίμια» που είχαν καθήκον να εξυπηρετήσουν όλο το γάμο. Από το σόι του γαμπρού έρχονταν αντιπρόσωποι στο γλέντι της νύφης και αντίστροφα. Αυτούς τους έλεγαν «μποκτσιάδες» και τύχαιναν ιδιαίτερης περιποίησης από τα μπρατίμια του γάμου. Τα στέφανα γίνονταν την Κυριακή πρωί και συνήθως γίνονταν στο σπίτι της νύφης με ειδική άδεια, από τη Μητρόπολη. Σιγά – σιγά όμως αυτό άλλαξε και επικράτησε να γίνονται στην εκκλησία. Όταν πήγαιναν να πάρουνε τη νύφη τραγουδούσαν τραγούδια όπως  «κινήσαν τα τσιαμόπουλα» ή «του Ρήγα ο γιος ξεκίνησε να πάει να στεφανώσει». Μετά τα στέφανα το γλέντι συνεχίζονταν στο σπίτι του γαμπρού.

Η νύφη «μαντήλωνε» τους νονούς. Αν κάθονταν το βράδυ στο γλέντι του γαμπρού τους μαντήλωνε τη Δευτέρα, όταν φεύγανε. Αν δεν κάθονταν τότε τους μαντήλωνε την ώρα που έφευγαν από το σπίτι του γαμπρού, μετά τα στέφανα. Το μαντήλωμα για το νονό ήταν συνήθως μαντανεία ή πουκάμισο, μαντήλι και κάλτσες και για το σύντεκνο, πουκάμισο κάλτσες και μαντηλάκι. Η νύφη μαντήλωνε έντεκα ή δεκατρία ή εννιά ή επτά άτομα. Πάντα μονός αριθμός.

Στο γλέντι του γάμου έδιναν, φυσικά, φαγητό στους καλεσμένους. Το φαγητό το φτιάχνανε σε καζάνια. Για κάθε γάμο ορίζονταν μάγειρας. Για το χωριό μας φημίζονταν ως καλοί μάγειρες οι Βασίλης Σέμπρος, Στέφος Κουτσικουρής, ο Λάμπρος Πάνος από τα Βαένια και ο Μήτσος Γκέκας από τη Μεσοράχη. Συνήθως μαγείρευαν κρέας με μακαρόνια, στιφάδο, κλπ. Για το γλέντι καλούσαν και όργανα. Από το χωριό μας είχαμε τα «Μπλετσάκια» αλλά έρχονταν ο Φλέγκας από το Βλάσι. Μέρος όμως του γλεντιού ήταν και ο χορός και το τραγούδι με το στόμα από τους ίδιους τους καλεσμένους.

Τα παλαιότερα χρόνια οι νύφες δε φορούσαν νυφικό αλλά φόρεμα, ζακέτα και τσίπα. Αργότερα επικράτησε το νυφικό, το οποίο συνήθως νοίκιαζαν και, σε σπάνιες περιπτώσεις, έραβαν δικό τους. Όσες πάντως παντρεύονταν με δικό τους νυφικό έπρεπε να το δανείσουν για να το φορέσουν άλλες δύο νύφες. Η πεθερά υποδέχονταν τη νύφη βάζοντας ένα σίδερο στην πόρτα. Την έζωνε με κληματσίδες (κλαδιά από κληματαριά) στη μέση και της έδινε να κρατά κάτω από τις μασχάλες της ψωμιά. Έτσι έμπαινε η νύφη στο νέο της σπίτι. Για να είναι αυτό πάντα γεμάτο ψωμί.  Ήταν επίσης έθιμο η μάνα της νύφης να κερνά γλυκό στο γαμπρό όταν πήγαινε να πάρει τη νύφη και η μητέρα του γαμπρού να κερνά γλυκό στο ζευγάρι όταν αυτό πήγαινε στο σπίτι του γαμπρού, μετά τα στέφανα.

Ο γάμος χάλαγε τη Δευτέρα. Το πρωί η νύφη κερνούσε τους καλεσμένους γλυκό και ο γαμπρός τσίπουρο (γι’ αυτά έπρεπε να φροντίσει η νύφη). Ο νονός  κερνούσε επίσης τσίπουρο, κρασί και ψητό κρέας. Κατόπιν ο γάμος τελείωνε με χορό του νονού και του νέου ζευγαριού καθώς και των «μποκτσιάδων» που είχαν ακολουθήσει τη νύφη. Το νέο ζευγάρι έπρεπε να καθίσει μέσα στο σπίτι μέχρι και την Τετάρτη το πρωί. Τότε η νύφη έβγαινε και πήγαινε για νερό στη βρύση. Την Τετάρτη μάζευε και έπλενε όλα τα ρούχα. Το πρώτο βράδυ, αν και δεν υπήρχαν μεγάλα σπίτια, άφηναν το νέο ζευγάρι μόνο του σ’ ένα δωμάτιο.

Τη Δευτέρα το βράδυ η νύφη έπρεπε να φτιάξει πίτα. Στις οκτώ μέρες από το γάμο ακολουθούσαν τα «γυρίσματα». Οι γονείς της νύφης μαζί με κάποιους από το σόι, πήγαιναν στο σπίτι του ζευγαριού για να δουν πώς περνά η νύφη και τι βρήκε. Μετά, στις δεκαπέντε μέρες από το γάμο, το νέο ζευγάρι επισκέπτονταν το πατρικό σπίτι της νύφης.

Δεν ήταν συνηθισμένο  φαινόμενο αλλά κάποιες φορές ο άντρας  «πήγαινε γαμπρός», άφηνε δηλαδή το πατρικό σπίτι και πήγαινε να ζήσει αυτός στο σπίτι της νύφης. Αυτό γίνονταν συνήθως όταν η νύφη είχε σημαντική περιουσία ή οι γονείς της δεν είχαν άλλα αγόρια ή οι γονείς του γαμπρού είχαν πολλά αγόρια, κ.λ.π..

Πανηγύρια

Τα πανηγύρια ήταν του Αϊ- Λιά  και του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο του χωριού, της Αγίας Τριάδας και της Παναγίας (Ζωοδόχου Πηγής) στο Μοναστήρι. Τα πανηγύρια αυτά ήταν μεγάλα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες μεγάλων σε ηλικία κατοίκων του χωριού και εκεί συγκεντρώνονταν όλο το χωριό είτε απ’ εδώ είτε απ’ εκεί. Αργότερα καθιερώθηκε και το Πανηγύρι στον Αϊ- Λια, στο Παλαιοχώρι, στις 8 Σεπτέμβρη (Γενέθλιον της Θεοτόκου). Την πρώτη φορά που έγινε αυτό το πανηγύρι το χορό ξεκίνησε ο Παπά- Θωμάς με το Μήτρο Πάττα.

Στα πανηγύρια, συνήθως, στρώνανε κάτω και καθόντουσαν κατά παρέες ή οικογένειες. Πολλές φορές η κάθε παρέα ή οικογένεια είχε και το δικό της συγκεκριμένο χώρο, τον οποίο δεν καταλάμβανε άλλος. Αν υπήρχαν μωρά ή πολύ μικρά παιδιά στρώνανε φτέρες και τα αφήνανε κάτω ή δένανε μια τριχιά σε δύο δέντρα και χρησιμοποιώντας μια μαντανεία φτιάχνανε κούνια ή αναποδογυρίζανε το σαμάρι από το μουλάρι που παίρνανε μαζί τους και βάζανε εκεί μέσα το μωρό.

Χόρευαν τσάμικα, κλειστά, συρτά και καλαματιανά. Δεν είχαν κάποιους άλλους ειδικούς χορούς. Μόνο το δικό μας τον κλειστό (της Οξυάς) που δεν τον χόρευαν αλλού. Πριν αρχίσει ο κανονικός χορός οι παρευρισκόμενοι συνήθιζαν να τραγουδούν όλοι μαζί το καθιστικό «σ’ αυτή την τάβλα που’ μαστε» το οποίο τελείωνε με τους στίχους «πολλά είπαμε τα κάθοντα ας πούμε και τα λόρθα». Και μετά απ’  αυτό σηκώνονταν για χορό.

Τα τραγούδια με το στόμα συνηθίζονταν πολύ στο χωριό μας. Οι κάτοικοι, σε κάθε ευκαιρία που τους δίνονταν για διασκέδαση, τραγουδούσαν τέτοια τραγούδια που τα χόρευαν κιόλας, ενώ για το τραγούδι χωρίζονταν σε ομάδες που συναγωνίζονταν μεταξύ τους και τραγουδούσαν και τους λεγόμενους «αμανέδες», στίχους δηλαδή διαφορετικούς απ’  αυτούς του τραγουδιού, διαφορετικού ρυθμού, που παρεμβάλλονταν και που τους έφτιαχναν είτε στη στιγμή είτε σε προγενέστερο χρόνο ειδικά όμως για τέτοιες περιπτώσεις. Κάποιοι, μάλιστα, ξεχώριζαν πολύ για την ικανότητά τους αυτή.

Γέννηση παιδιών

Μέχρι και λίγα χρόνια πριν οι γυναίκες του χωριού μας γεννούσαν τα παιδιά τους στα σπίτια. Χωρίς γιατρούς ή κάποια άλλη ιδιαίτερη βοήθεια. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι μέχρι και την τελευταία στιγμή δούλευαν στα χωράφια ή στα ζώα, όπου τις περισσότερες φορές τις έβρισκαν και οι πόνοι της γέννας. Είναι αξιοσημείωτη και προκαλεί συγκίνηση η περιγραφή της γέννας με τη βοήθεια της τριχιάς. Δένανε, λέει, την τριχιά σε κάποιο μαδέρι στην οροφή του σπιτιού, που τότε δεν είχαν ταβάνια και απ’  αυτή δένονταν η ετοιμόγεννη και παρέμενε έτσι κρεμασμένη, γεγονός που τη διευκόλυνε στη γέννα, αφού μπορούσε να πιέζει («να τανιέται») μέχρι που έβγαινε το παιδί. Ακολουθούσε το κόψιμο του αφαλού και ο θηλασμός. Χρέη μαμής εκτελούσε συνήθως κάποια γιαγιά με ανάλογη πρακτική εμπειρία ή κάποια άλλη γυναίκα που είχε γεννήσει πολλά παιδιά.

Η λεχώνα για εννιά μέρες δεν έβγαινε καθόλου έξω από το σπίτι. Μετά τις εννιά μέρες έβγαινε γύρω από το σπίτι χωρίς να πηγαίνει σε ξένα σπίτια. Δεν έπρεπε να τη βλέπει πολύς κόσμος. Είχε μέχρι και δικό της, ξεχωριστό, κύπελλο για το νερό και δικό της πιάτο για φαγητό. Για σαράντα μέρες νιβόταν με το ευχονέρι, νερό που το διάβαζε ο παπάς. Αν συμπληρώνονταν οι σαράντα μέρες και περίσσευε νερό, το έριχνε σε βρύση, σε ρέμα ή σε ποτάμι. Τα νεογέννητα επίσης δεν τα βγάζανε καθόλου έξω πριν τις σαράντα μέρες και συνήθως το βαφτίζανε νωρίς.

Θρύλοι και παραδόσεις

Τα αλώνια, εκτός από το σκοπό για τον οποίο προορίζονταν, ήταν γνωστά στο χωριό μας και για άλλους λόγους, άμεσα συνδεδεμένους με θρύλους, μύθους και παραδόσεις, με τις οποίες μεγαλώσαμε όλοι εμείς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, που ζήσαμε τα παιδικά μας χρόνια στο χωριό. Ποιος από μας δεν άκουσε ιστορίες με «καλότχιες», νεράϊδες και φαντάσματα, που μας έκαναν να φοβόμαστε να βγούμε νύχτα έξω από το σπίτι. Σύμφωνα, λοιπόν, με τις διηγήσεις των μεγαλύτερων σε ηλικία συγχωριανών μας που βρίσκονται σήμερα στη ζωή αλλά και των γιαγιάδων και παππούδων μας που όλοι θυμόμαστε οι «καλότχιες» ήταν νεράϊδες, ντυμένες στ’  άσπρα που έρχονταν τη νύχτα στ’  αλώνια, έγνεθαν, τραγούδαγαν και χόρευαν. Πολλοί ήταν αυτοί που έλεγαν ότι δήθεν τις είδαν με τα μάτια τους. Φορούσαν άσπρα μαντήλια στο κεφάλι τα οποία τους έδιναν τη δυνατότητα να πετούνε κιόλας. Πολλές φορές οι κάτοικοι του χωριού μας έβρισκαν στα σημεία αυτά διάφορα αντικείμενα που πίστευαν ότι ανήκαν στις «καλότχιες», όπως π.χ. αντικείμενα που έμοιαζαν με σφοντύλι απ’  το αδράχτι  για το οποίο πίστευαν ότι καμιά φορά έπεφτε κάτω από τις καλότχιες όταν έγνεθαν. Τα αντικείμενα αυτά τα χρησιμοποιούσαν ως γιατρικό για ανθρώπους και για ζώα. Εκτός από τα  αλώνια στις καλότχιες άρεσε να πηγαίνουν πετώντας και να κάθονται σε ράχες. Αν και οι κάτοικοι του χωριού μας πίστευαν ότι οι καλότχιες έφερναν καλή τύχη, τις φοβόντουσαν και απέφευγαν να περνούν νύχτα από τα μέρη που πίστευαν ότι σύχναζαν αυτές.

Πολλές είναι, επίσης, οι διηγήσεις  για φαντάσματα στο χωριό μας, τα οποία δήθεν εμφανίζονταν περισσότερο μέσα στα ρέματα ή σε σημεία που είχαν γίνει ατυχήματα και σκοτώθηκαν συγχωριανοί μας. Σύμφωνα με τις διηγήσεις αυτές τα φαντάσματα έπαιρνα τη μορφή μικρού παιδιού ή ήταν αόρατα και εμπόδιζαν τα μουλάρια των αγωγιατών να προχωρήσουν, κ.λ.π.

Άμεσα συνδεδεμένες με τις παραδόσεις του χωριού μας είναι και οι βρύσες. Απ’  αυτές οι γυναίκες του χωριού κουβαλούσανε στο σπίτι νερό με τις βαρέλες, χωρητικότητας τριάντα πέντε οκάδων. Οι βρύσες ήταν ζωτικής σημασίας για την επιβίωση των τότε κατοίκων του χωριού μας.

Θερισμός – άλεσμα στο μύλο

Συνηθισμένη δραστηριότητα στο χωριό μας με έξαρση την εποχή που ακολουθούσε τη συγκομιδή του σιταριού ή του καλαμποκιού. Θερίζανε το στάρι και το αλωνίζανε με ζώα στα αλώνια. Ακολουθούσε το λύχνισμα, όταν φύσαγε άνεμος, προκειμένου να το ξεχωρίσουνε  από το άχυρο. Μετά το μαζεύανε και το πήγαιναν στο μύλο για άλεσμα. Απ’ αυτό ζυμώνανε και τρώγανε. Το ίδιο κάνανε και με το καλαμπόκι. Μετά το ξεφλούδισμα το στουμπάγανε με το στυλιάρι για να βγει το σπυρί και αφού το λυχνίζανε και αυτό για να φύγουν οι ξένες ύλες το πηγαίνανε στο μύλο και το αλέθανε. Με το αλεύρι του καλαμποκιού φτιάχνανε το καλαμποκίσιο ψωμί ή, όπως αλλιώς το λέγανε, το «μποπότα», που το ψήνανε κάτω στη θράκα και όχι σε ταψί  και με το οποίο μεγάλωσαν και επέζησαν γενιές και γενιές στο χωριό μας.

Μύλος υπήρχε στον οικισμό Παλιάμπελα, που ήταν βακούφικος και τον είχε ο Βάιος Γκαραβέλας. Στην ίδια θέση υπήρχε και νεροτριβή με μαντάνια, όπου οι κάτοικοι του χωριού μας πήγαιναν τα «σκτιά» τους (μάλινα υφάσματα). Μύλος υπήρχε, επίσης, και χαμηλά στο ποτάμι στη θέση «γελαδόσταλο», μετά, δηλαδή τον οικισμό «Βαένια».   Αυτόν παλαιότερα τον είχε ο Βασίλης Σέμπρος αλλά τα νεώτερα χρόνια τον είχε ο Βασίλης του Λάμπρου Λιάρου μαζί με τον Ξενοφώντα Σέμπρο (Τσιγαρίδας).   Για μικρό χρονικό διάστημα τον είχε και ο Λάμπρος Πάνος από τα Βαένια. Ο μύλος αυτός έπαψε να λειτουργεί ήδη πριν από το 1963 και ο τελευταίος που τον είχε ήταν ο Ξενοφών Σέμπρος. Κατόπιν οι κάτοικοι πήγαιναν για άλεσμα στο μύλο της Μαγαλίνας, στον οικισμό Τρυγόνα της τότε κοινότητας Δρακότρυπας ή στο Πευκόφυτο ή ακόμα και στην Κρυοπηγή (Ζιρέτσι).

Στο μύλο δίνανε ως αμοιβή για το άλεσμα το λεγόμενο «ξάι», που αντιστοιχούσε σε μέρος από το προς άλεσμα προϊόν, ανάλογο με την ποσότητα αυτού. Οι ξένοι, όμως,  που δεν ήταν από το χωριό και έρχονταν ν’ αλέσουν τα προϊόντα τους στους μύλους του χωριού μας, εκτός από το «ξάι» έδιναν και το «Ξενιάτικο», διπλή δηλαδή αμοιβή, η οποία πολλές φορές ήταν και υπερβολική.

Στο μύλο πηγαίνανε φορτωμένοι μέχρι και τριάντα (30) οκάδες στάρι ή καλαμπόκι (συνήθως στην πλάτη, «ζαλίκα» δηλαδή) και σπάνια χρησιμοποιούσαν γι’  αυτό ζώα, που τα φόρτωναν. Εκτός από στάρι και καλαμπόκι στο μύλο «έκοβαν» και το «πλυγούρι» για να φτιάξουν το γλυκό τραχανά.

Ο τραχανάς, ξινός και γλυκός,  ήταν ένα από τα βασικά στοιχεία της διατροφής στο χωριό μας. Ο ξινός τρωγότανε, συνήθως, το πρωί ενώ το γλυκό τον βάζανε σε πίτες και φτιάχνανε και φαγητό.

Κούρεμα προβάτων – επεξεργασία μαλλιού

Για να φτάσει το μαλλί στον αργαλειό ακολουθούνταν ολόκληρη διαδικασία, αρκετά χρονοβόρα μάλιστα. Πρώτα κούρευαν τα πρόβατα. Μετά πλένανε τα μαλλιά και τα περνούσανε από τα λανάρια. Ακολουθούσε το γνέσιμο. Αν θέλανε να βάψουνε το γνεσμένο μαλλί, το μαζεύανε σε κελέβες. Αν όχι σε κουβάρια. Μετά πηγαίνανε στις τυλίχτρες, όπου ένας έπαιρνε το νήμα και πήγαινε μακριά και ο άλλος καθόταν στην τυλίχτρα και μάζευε φέρνοντας κοντά αυτόν που κρατούσε το νήμα, μέχρι αυτό να τελειώσει. Μετά το βάζανε στον αργαλειό. Το «μιτώνανε» στα «μτάρια», απ’ αυτά στο χτένι και απ’ το χτένι στο ξώφτερο και άρχιζε η ύφανση. Περνούσανε πέρα- δώθε τη σαΐτα και χτυπούσανε το χτένι. Έτσι γίνονταν το «σκτί» (ύφασμα), ο οποίο τυλίγανε. Μετά το πηγαίνανε στο μαντάνι και κατόπιν το κάνανε σακάκια, παντελόνια και άλλα πράγματα. Προηγούνταν, όμως, το βάψιμο. Αυτό γίνονταν με  λουλάκι (τώρα δεν υπάρχει) και όχι με μπογιά. Βάζανε το ύφασμα μέσα στη μπογιά και το αφήνανε δίπλα στη σόμπα για να είναι ζεστό και πηγαίνανε πρωί – μεσημέρι – βράδυ και το ανακατεύανε. Απαραίτητη για το βάψιμο αυτό ήταν και η «σαριά», η βρωμιά δηλαδή απ’ το μαλλί των προβάτων, την οποία κρατούσαν όταν πλένανε το μαλλί. Συγκεκριμένα βάζανε μέσα στο καζάνι το μαλλί και ανάβανε φωτιά. Ζεσταινόταν το μαλλί και η «σαριά» έβγαινε στην επιφάνεια. Μετά βάζανε το μαλλί σε κρύο νερό για να καθαρίσει και παίρνανε και τη σαριά για να βάψουνε το «σκτί».

Νυχτέρια

Ήταν συνήθεια, μόλις άρχιζε το φθινόπωρο οι κάτοικοι του χωριού μας να μαζεύονται τα βράδια στα σπίτια και να βοηθούν ο ένας τον άλλον στις εποχιακές, κυρίως, δουλειές τους, όπως το σπάσιμο και το ξεφλούδισμα του καλαμποκιού. Ήταν όμως και μια καλή ευκαιρία για διασκέδαση, ειδικότερα για τους νεότερους σε ηλικία. Μόλις τελείωναν τη δουλειά, τρώγανε και άρχιζαν το χορό και το τραγούδι. Κράταγε όλη νύχτα μέχρι το πρωί. Γίνονταν πραγματικό γλέντι. Το χειμώνα οι κοπέλες μαζεύονταν με τη σειρά στα σπίτια και γνέθανε με τη ρόκα. Όλη νύχτα με το καντήλι, ούτε καν με τη λάμπα. Τραγούδι, γνέσιμο, χορό… Κοντά στη μία κοιμόντουσαν αλλά «μόλις λάλαγε ο κόκορας» ξυπνούσανε, ανάβανε κούτσουρα στο τζάκι και συνέχιζαν το γνέσιμο, το τραγούδι και το χορό. Το πρωί φτιάχνανε και τραχανά, τρώγανε και μετά φεύγανε για τις δουλειές τους που τις συνέχιζαν κανονικά την άλλη μέρα.

Χριστούγεννα

Χαρακτηριστικό έθιμο με το οποίο ξεκίναγε η περίοδος των Χριστουγέννων ήταν το σφάξιμο του γουρουνιού. Άλλος είχε μεγάλο άλλος δεν είχε καθόλου. Όποιος είχε μεγάλο γουρούνι έδινε ένα κομμάτι κρέας σ’ όποιον δεν είχε καθόλου Οι περισσότεροι συνήθιζαν να το σφάζουν την ημέρα των Χριστουγέννων και κάποιοι την προηγούμενη. Το σφάζανε, το ξεψαχνίζανε, το λιανίζανε και κάνανε τη «γουρνοχαρά» με τηγανιά και κρέας που ψήνανε στα κάρβουνα. Το υπόλοιπο κρέας το αλατίζανε για να κρατήσει όσο περισσότερο ήταν δυνατό. Φτιάχνανε και λουκάνικα που κρατούσαν μέχρι τη Μεγάλη Σαρακοστή. Το λίπος το βγάζανε, το λιώνανε και το βάζανε μετά στα φαγητά. Από το λίπος που έμενε μετά το λιώσιμο φτιάχνανε τις τσιγαρίδες.

Τα Χριστούγεννα πήγαιναν στην εκκλησία και στο γυρισμό κόβανε πουρνάρι και το ρίχνανε στη φωτιά και ενώ αυτό καίγονταν κάνοντας το χαρακτηριστικό θόρυβο (πρατσάλισμα) αυτοί έλεγαν : «Φέρνω γεια, φέρνω χαρά, φέρνω στάρια, καλαμπόκια, φέρνω γαμπρούς και γρόσια, έξω αρρώστια, μέσα γεια. Καλή χρονιά».

Γνωστός είναι ο μύθος και για τους καλικάτζαρους που, κατά την παράδοση, έρχονταν τα Χριστούγεννα για να αναστατώσουν τη ζωή και των κατοίκων του χωριού μας.  Τα  «καρκαντζούλια» ή «τα παγανά», όπως ήταν περισσότερο γνωστά. Πρώτος έρχονταν ο «κουτσός», που είχε ένα πόδι και δε μπορούσε να περπατήσει γρήγορα, γι’  αυτό και ξεκίναγε πρώτος.  Τα «παγανά» τρόμαζαν τους κατοίκους του χωριού που φοβόντουσαν να βγουν έξω τη νύχτα Για να κρατηθούν μακριά από το σπίτι τα «παγανά» και για να μη μπουν μέσα σ’ αυτό από την καμινάδα, όπως πίστευαν οι κάτοικοι του χωριού μας, καίγανε κάθε βράδυ αγριοκερασιά.

Του Αγίου Βασιλείου οι κάτοικοι συνήθιζαν να «κλέβουν» νερό από τη βρύση και υπήρχε συναγωνισμός για το ποιος θα κλέψει πρώτος. Την ίδια μέρα πήγαιναν στη βρύση με βούτυρο και καρπούς (καλαμπόκι, φασόλια, κ.λ.π.) και αφού την καλημερίζανε λέγοντας  «καλημέρα βρυσούλα μ’, καλή χρονιά να ‘χουμε» φτιάχνανε πάνω σ’  αυτή ένα σταυρό με το βούτυρο, για να είναι καλός ο νέος χρόνος. Μετά ρίχνανε στο νερό τους καρπούς που είχανε φέρει και εύχονταν να είναι πλούσια σε συγκομιδή η νέα χρονιά. Στη συνέχεια παίρνανε από τη βρύση νερό για το σπίτι και μ’  αυτό λούζονταν.

Για τα Φώτα (Θεοφάνεια) φτιάχνανε τις «φώτες». Πλάθανε ζυμάρι, βάζανε στη μέση ένα αυγό ή καρύδια όσοι δεν είχαν αυγό και από πάνω βάζανε σε σχήμα σταυρού λωρίδες από ζυμάρι. Ήταν η χαρά των παιδιών. Δίνανε στα βαφτηστήρια, στους νονούς και στον Παπά του χωριού. Τυχερός μπορεί να ήταν και κανένας παππούς καθότι στο χωριό μας οι γέροντες τύχαιναν σεβασμού. (Ακόμα και σήμερα ορισμένοι  μικρότεροι σε ηλικία, ιδίως γυναίκες, ασπάζονται το χέρι μεγάλων σε ηλικία παπούδων). Μια μέρα πριν τα Φώτα, του Σταυρού, περνούσε από τα σπίτια ο Παπάς του χωριού για τον καθιερωμένο Αγιασμό. Με τον αγιασμό αυτό φεύγανε τα «παγανά», ή αλλιώς «τα καρκαντζούλια».

Απόκριες – Σαρακοστή – Πάσχα

 Ένα από τα έθιμα της Αποκριάς ήταν να περνούν όλοι από τα σπίτια των γειτόνων και των συγγενών, με τη σειρά από τους μεγαλύτερους προς τους μικρότερους. Στους μεγαλύτερους σε ηλικία κάνανε μετάνοιες και ζητούσαν συγχώρεση και την ευχή τους. Την Κυριακή της Αποκριάς πηγαίνανε στην εκκλησία. Ο παπάς έδινε τη συγχώρεση σ’  όλους, έναν  – έναν ξεχωριστά και στη συνέχεια και οι συγχωριανοί έδιναν συγχώρεση μεταξύ τους. Την Καθαρή Δευτέρα τρώγανε ψωμί, κρεμύδια, χαλβά και ελιές. Το λάδι ήταν μεγάλη αμαρτία για τη μέρα αυτή. Τη Σαρακοστή την κρατούσαν ολόκληρη και μόνο του Ευαγγελισμού και των Βαϊων τρώγανε ψάρι, συνήθως παστό μπακαλιάρο.

Παρακολουθούσαν τους Χαιρετισμούς το βράδυ κάθε Παρασκευής κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, πηγαίνοντας στην εκκλησία με αναμμένα δαυλιά. Φτάναμε στην Κυριακή των Βαϊων, που ήταν μεγάλη γιορτή. Ο Παπάς μοίραζε στην εκκλησία, μετά την απόλυση, φύλλα δάφνης (βάια). Τη Μεγ. Δευτέρα άρχιζαν τα Πάθη του Χριστού. Η νηστεία για όλη τη Μεγ. Εβδομάδα ήταν πολύ αυστηρή. Τη Μεγάλη Πέμπτη βάφανε τ’ αυγά και το βράδυ παρακολουθούσανε τα δώδεκα Ευαγγέλια ντυμένοι με τα καλά τους ρούχα. Τη Μεγάλη Παρασκευή φτιάχνανε πλαστό χωρίς λάδι ή τρώγανε ξύδι με νερό και ψωμί. Οι γυναίκες φορούσαν όλες μαύρες μαντήλες και σκούρα ρούχα. Τα παιδιά μαζεύανε αγριολούλουδα από τα χωράφια (μαργαρίτες) και τα κάνανε ματσάκια, ένα για κάθε μέλος της οικογένειας και τα αφήνανε στον Επιτάφιο όταν όλη η οικογένεια πήγαινε να προσκυνήσει.

Το Μεγ. Σάββατο δεν τρώγανε λάδι και τηρούσαν αυστηρή νηστεία. Το βράδυ πήγαιναν στην Ανάσταση και κάθονταν όλοι μέχρι να τελειώσει η εκκλησία. Την άλλη μέρα ψήνανε αρνί ή κατσίκι και γλεντάγανε. Τ’ απόγευμα πηγαίνανε στην Αγία Τριάδα, όπου είχε πανηγύρι που κράταγε και τη Δευτέρα και την Τρίτη. Την Τρίτη το πρωί τελείωνε η Εκκλησία και βγαίνανε τα «Σίγνα». Βγάζανε τις εικόνες και σημάδευαν τα δέντρα. Μετά τρώγανε και γλεντούσανε Τ’ απόγευμα της Τρίτης βάραγε η καμπάνα και πηγαίνανε πάλι στην εκκλησία. Εκεί τελείωνε η γιορτή του Πάσχα. Ακολουθούσε το πανηγύρι της Ζωοδόχου πηγής την Παρασκευή, στην Αγία Τριάδα, στο οποίο προσέρχονταν όλο το χωριό.

Άλλα στοιχεία από τη ζωή στο χωριό

Υπήρχε μεγάλη φτώχεια και δυστυχία. Όποιος είχε πράματα (ζώα) είχε και λεφτά. Όποιος δεν είχε πράματα αγωνιζόταν πιο πολύ. Για να έχεις όμως πράματα, έπρεπε να έχεις και στάβλους, χωράφια να βοσκήσουν αλλά και τροφές για να τα ταΐσεις το χειμώνα. Γιατί ο χειμώνας ήταν βαρύς. Μέχρι και σαράντα μέρες οι κάτοικοι του χωριού μας παρέμειναν αποκλεισμένοι απ’ το χιόνι. Κάθε σπίτι είχε, συνήθως, δέκα – δεκαπέντε γίδια. Κάποιοι είχαν και το «ζευγάρι τους» για το όργωμα, βόδια ή μουλάρια. Το μουλάρι ήταν πολυτέλεια. Όποιος είχε ζευγάρι από μουλάρια θεωρούνταν άρχοντας. Όποιος δεν είχε κατέφευγε στο σέμπρεμα. Συμφωνούσε δηλαδή ένας που είχε ένα μουλάρι με άλλον ένα που επίσης είχε ένα και δάνειζαν ο ένας στον άλλο το ζώο του για το όργωμα. Η συμφωνία κρατούσε, συνήθως, μέχρι και το θάνατο του ζώου. Έτσι βγήκε και η παροιμία: «Ψόφησε το βόδι, ξεσεμπρέψαμε».

Συνηθισμένο φαινόμενο στο χωριό μας οι γκρίνιες και οι τσακωμοί για τ’ αυλάκια, την εποχή του ποτίσματος. Πολύς κόσμος μάλωνε για τ’ αυλάκια ανταλλάσοντας βρισιές και αισχρόλογα. Αυτό συνέβαινε όταν δεν υπήρχε σειρά για το πότισμα. Τότε ο καθένας έπαιρνε το νερό, το’ βαζε στο χωράφι σου και όποτε τέλειωνε. Πήγαινε όμως ο άλλος και το’ κοβε. Όταν μπήκε σειρά για το πότισμα σταμάτησαν και οι τσακωμοί που γίνονταν με αφορμή αυτό.

Το συνηθισμένο ντύσιμο στο χωριό ήταν οι μάλλινες φορεσιές. Οι άντρες μάλλινο παντελόνι σε χρώμα μαύρο, πουκάμισο σε χρώμα ανάλογα με την ηλικία. Αν ήταν νέος άσπρο, αν ήταν μεγάλος χρωματιστό. Το σακάκι ήταν μάλλινο όπως και το παντελόνι, ίδιο χρώμα. Οι γυναίκες, παντρεμένες και ελεύθερες, φορούσαν φόρεμα και φούστες πλισέ. Αγοράζανε ύφασμα και ράβανε τις φορεσιές τους σε μοδίστρες. Το φόρεμα ήταν απλό με κουμπιά στο στήθος και μονόχρωμο, με αγαπημένα χρώματα τα μπλε και κόκκινο. Στο κεφάλι φορούσαν άσπρο μαντίλι. Οι μεγάλοι σε ηλικία άντρες φορούσαν καπέλα. Οι γυναίκες άσπρες μαντίλες, στις οποίες οι νεότερες έβαζαν κρόσσια γύρω – γύρω. Παρατηρούνταν και τότε περιπτώσεις εξεζητημένου ντυσίματος, όπως αυτή του Γάκη Καραβίδα που ήταν τότε γνωστός στο χωριό για τα στενά, από το γόνατο και κάτω, παντελόνια που φορούσε και τα ονόμαζε «κιλότες». Μεγάλοι επίσης σήμερα σε ηλικία συγχωριανοί μας θυμούνται στην παιδική τους ηλικία παππούδες να φοράνε φουστανέλα.

Ο παππούς ο Θανασούλα Πάτας, από το Παλαιοχώρι ήταν ο «πρακτικός»  οδοντίατρος του χωριού ενώ ο παππούς ο Μήτρο Πάτας ήταν ο πρακτικός   «ορθοπεδικός» για ανθρώπους και ζώα (έζησε 103 χρόνια). Όπως μαρτυρούν οι δικοί  του, ο παππούς αυτός είχε μάθει την τέχνη του όταν ήταν μικρός, γδέρνοντας και ξεκοκαλίζοντας ένα ψόφιο μουλάρι για να δει την ανατομία του.

 

                                                                          Γιώργος Δ. Καραβίδας

      

 

Το έθιμο των «Σίγνα»

Το έθιμο των «Σίγνα»:

Γενικά για τα Σίγνα

Συνίστατο στην περιφορά από τους πιστούς όλων των ιερών εικόνων του Ναού κατά μήκος της περιφέρειας αυτού, με τη συνοδεία του ιερέα, ψέλνοντας αναστάσιμους και άλλους εκκλησιαστικούς ύμνους αλλά και στο «ύψωμα» διάφορων, κυρίως αιωνόβιων δένδρων (τρύπημα του κορμού, γέμισμα με αντίδωρο και σφράγισμα με κερί).

Για τα «υψωμένα» αυτά δένδρα, τα οποία δεν πείραζε πλέον κανείς, οι παλαιότεροι κάτοικοι του χωριού πίστευαν ότι τους προστάτευαν από τα κακά πνεύματα. Αποτελούσαν γι’  αυτούς πραγματικό καταφύγιο και  παρηγοριά, όταν, λόγω των επαγγελματικών τους ασχολιών, ήταν αναγκασμένοι να παραμένουν ολόκληρη την ημέρα στην ύπαιθρο, μακριά από τα σπίτια τους,  βόσκοντας τα ζωντανά τους ή καλλιεργώντας τα χωράφια τους και σε δύσκολες στιγμές (κούραση, άσχημες καιρικές συνθήκες, κ.λ.π.) κατέφευγαν κάτω από τα «υψωμένα» αυτά δένδρα, γεμάτοι πίστη ότι εκεί δεν κινδύνευαν από τίποτα. Με το έθιμο αυτό έκλεινε και ο τριήμερος εορτασμός του Πάσχα με χορό που στήνονταν στον περίβολο του Ιερού Ναού.

Προέλευση της ονομασίας «Τα Σίγνα» χαρακτήρας του εθίμου

Η λέξη σίγνα (τα) είναι λατινικής προέλευσης (SIGNUMI) και σημαίνει κυρίως σημείο, σφράγισμα, σήμαντρο, σημαία, εικόνα. Υπάρχει και στο ρήμα SIGNO που σημαίνει σημειώνω, σημαίνω, σφραγίζω (βλέπε λατινοελληνικό Λεξικό Κουμανούδη, σελίδα 805).

Στους βυζαντινούς χρόνους σήμαινε τη  σημαία των «εξκουβιτώρων» (φρουροί που ανήκαν στο «εξκούβιτο», την εσωτερική στρατιωτική φρουρά του Παλατιού). Μπορούσσε, επίσης, να σημαίνει τον τόπο όπου τοποθετούσαν τις σημαίες στα στρατόπεδα, που  χρησιμοποιούνταν και σαν αποθήκη, φυλακή κ.λπ.

Το έθιμο είναι θρησκευτικό. Αυτό φανερώνει τόσο η ονομασία του, όπως αυτή αναλύθηκε παραπάνω, όσο και το τελετουργικό του, που περιλαμβάνει τόσο τη λιτάνευση εικόνων και λαβάρων (σημαιών) όσο και το «σφράγισμα» των δέντρων που είναι πλησίον ή απέναντι των εξωκκλησίων που συναντάμε ή είναι ορατά κατά τη διαδρομή, παράδοση που έχει προφανώς την αρχή της στους βυζαντινούς χρόνους.

Προετοιμασία για τα Σίγνα

Συνηθισμένη ημέρα εορτασμού του εθίμου  η Τρίτη του Πάσχα, χωρίς, όπως προαναφέρθηκε, να αποκλείεται και η Δευτέρα. Προηγείται η ενημέρωση των ενοριτών από τον ιερέα της Ενορίας για την ημέρα που «θα βγουν τα Σίγνα», θα γίνει δηλαδή η περιφορά των εικόνων. Ο ιερέας φροντίζει από την Μ. Πέμπτη (θεία Λειτουργία Μ. Βασιλείου) να κρατάει μια μερίδα «αντίδωρο» της Παναγίας, για το ύψωμα – σφράγισμα των δέντρων.

Ένας επίτροπος φροντίζει να υπάρχει τρυπάνι ή «αρίδα» για το άνοιγμα τρύπας στο δέντρο που πρόκειται να υψωθεί. Φροντίζει επίσης να υπάρχει καθαρό κερί για το βούλωμα της τρύπας έπειτα από την τοποθέτηση ψίχας του αντίδωρου εντός αυτής.

Ημέρα εορτασμού του εθίμου «Τα Σίγνα» – η Πομπή

Το πρωί τελείται η αναστάσιμος θεία Λειτουργία. Μετά το πέρας της Θ. Λειτουργίας, όλο το εκκλησίασμα περιμένει τον ιερέα στο προαύλιο της Εκκλησίας. Αφού βγει ο ιερέας και δοθεί το σύνθημα, μπαίνουν στο Ναό συνήθως τα παιδιά και παραλαμβάνουν από τους επιτρόπους του Ναού τα λάβαρα, εξαπτέρυγα και τις εικόνες. Όταν τα παιδιά δεν επαρκούν παίρνουν εικόνες και οι μεγάλοι. Αφού ανάψουν και τις αναστάσιμες λαμπάδες είναι έτοιμοι για το ξεκίνημα της μεγάλης πομπής. Σ’  αυτή συμμετέχουν όλοι, μικροί και μεγάλοι. Μπροστά τα παιδιά με τα λάβαρα, εικονίσματα και θυμιάματα, στη μέση ο ιερέας με τους ψάλτες.

Το ξεκίνημα γίνεται με την εκφώνηση του ιερέα «Δόξα τη Αγία και Ομοουσίω και ζωοποιώ και αδιαιρέτω Τριάδι.» και όλο το λαό να ψάλλει το «Χριστός Ανέστη». Συγχρόνως κωδωνοκρουσίες χαρμόσυνες στέλνουν παντού το μήνυμα της Αναστάσεως και οι ψάλτες αρχίζουν τον κανόνα του Πάσχα «Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν λαοί..» βοηθούμενοι και απ’ όσους εκ των συμμετεχόντων στην πομπή γνωρίζουν τους σχετικούς ύμνους.

Κατά τη διαδρομή γίνονται ορισμένες στάσεις σε «επιλεγμένες θέσεις», όπου πρόκειται να υψωθεί ένα δέντρο με θέα σε ένα εξωκκλήσι ή πλησίον αυτού. Οι στάσεις είναι τόσες, όσα και τα υψωμένα δέντρα. Σε κάθε στάση διαβάζεται Ευαγγέλιο που είναι του Αγίου που φέρνει το εκκλησάκι που συναντάμε ή αντικρίζουμε από το αντίστοιχο σημείο και ψάλλεται το απολυτίκιο του Αγίου που τιμάται στο ίδιο εκκλησάκι. Ακολουθεί και δέηση υπέρ των ζώντων. Την ώρα της δεήσεως ο επίτροπος ή και κάποιος άλλος ανοίγει με το τρυπάνι τρύπα στο προκαθορισμένο δέντρο για ύψωμα, τοποθετεί μια ψίχα (ψίχουλο) από την μερίδα της Παναγίας, φυλαγμένη, όπως προαναφέραμε, από την Μ. Πέμπτη και κλείνει (βουλώνει) την τρύπα με καθαρό κερί, δηλαδή σφραγίζεται καλά να μην περνάει υγρασία. Το δέντρο αυτό είναι, πλέον, «υψωμένο» και θεωρείται αγιασμένο, ιερό. Προστατεύεται από τους ανθρώπους, που δεν κόβουν τα κλαδιά του και πολύ περισσότερο το ίδιο. Οι άνθρωποι της υπαίθρου θεωρούσαν τα δέντρα αυτά προστάτες. Πίστευαν ότι προστάτευαν τους τσοπάνηδες και τους γεωργούς από τις καταιγίδες, τους κεραυνούς και από τα κακά πνεύματα – δαιμονικά, «αερικά», καλότυχες κ.α.

Αφού τελειώσουν όλες οι προκαθορισμένες στάσεις, τελειώνει και η όλη πορεία της πομπής, διαγράφοντας ένα κύκλο μεγάλο με κέντρο το Ναό που ξεκίνησε και καταλήγοντας στο προαύλιο του ίδιου Ναού, όπου συναντά ενθουσιώδη υποδοχή με κωδωνοκρουσίες και ψαλμούς, στους οποίους κυριαρχεί το «Χριστός Ανέστη». Στο προαύλιο διαβάζεται αγιασμός, όλοι οι πιστοί περνούν και αγιάζονται από τον ιερέα και κατόπιν ένας – ένας ασπάζονται όλες τις εικόνες που κρατούν. Αφού αγιασθούν όλοι, γίνεται η απόλυση από τον ιερέα, ακολουθούν ευχές και οι κρατούντες τις εικόνες εισέρχονται στο Ναό, όπου,  βοηθούμενοι,  από τους επιτρόπους τις τοποθετούν στις θέσεις τους, κάνοντας το σταυρό τους και λέγοντας «βοήθειά μας» και «του χρόνου».

Φωτογραφίες για το έθιμο στο ειδικό άλμπουμ.

Συνέχεια ενημέρωσης για τα σχεδιαζόμενα στο χωριό μας μικρά υδροηλεκτρικά (ΜΥΗΕ)

Σε συνέχεια των όσων μέχρι σήμερα έχουμε δημοσιοποιήσει αναφορικά με το ζήτημα των σχεδιαζόμενων στο χωριό μας μικρών υδροηλεκτρικών (ΜΥΗΕ, γνωστοποιούμε και ότι, με τη με αριθμό 600/2017 απόφασή της, η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) αποφάσισε την τροποποίηση της άδειας παραγωγής στην εταιρεία «ΑΡΓΩ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ για το μικρό υδροηλεκτρικό (ΜΥΗΕ) στη θέση «Μελίσσι», αναφορικά με τη θέση εγκατάστασης της υδροληψίας και του σταθμού παραγωγής του ΜΥΗΕ σταθμού.

Χαρακτηριστικό της απόφασης είναι η μη αναφορά στη νέα θέση των σημείων υδροληψίας και του σταθμού παραγωγής του έργου. Η σχετική αίτηση της εταιρίας φέρει ημερομηνία 27-3-2017 και η απόφαση τροποποίησης υπογράφηκε στις 7 Ιουλίου 2017. Ωστόσο, στην ενημέρωση που υποτίθεται πως παρείχαν για το συγκεκριμένο υδροηλεκτρικό ο Δήμος Μουζακίου και η τοπική Κοινότητα Οξυάς, στο Μουζάκι, στις 23 Ιουλίου 2017, παρόντων του Δημάρχου Μουζακίου κου Γ. Κωτσού και του προέδρου της Τοπικής Κοινότητας Οξυάς κου Λάμπρου Ευθυμίου αλλά και των ιδιοκτητών της εταιρίας, καμία αναφορά δεν έγινε απ’ αυτούς για τις συγκεκριμένες μεταβολές, κι αυτό αναμφίβολα θεωρούμε πως προβληματίζει σ’ ότι αφορά τη διαφάνεια στις διαδικασίες που εφαρμόζονται αλλά και για την όποια αξιοπιστία όλων των προαναφερόμενων και των όσων υπόσχονται…..

Εννοείται πως από τους φορείς μας ζητήθηκαν άμεσα και αρμοδίως τόσο η ενημέρωσή μας για τα νέα σημεία υδροληψίας και σταθμού παραγωγής του έργου όσο και ο πλήρης φάκελος με τις αιτήσεις και τα δικαιολογητικά που κατατέθηκαν, ενώ ασκήθηκε και η προβλεπόμενη από το νόμο ενδικοφανής προσφυγή κατά της νέας απόφασης.

Για την Ημερίδα, τώρα, με θέμα το μικρό υδροηλεκτρικό στη θέση Μελίσσι, που διοργανώθηκε στο  Μουζάκι, την Κυριακή, 23 Ιουλίου, από το Δήμο  Μουζακίου και την Τοπική Κοινότητα Οξυάς και στην οποία δεν παραβρέθηκαν περισσότερα από εικοσιπέντε άτομα (συμπεριλαμβανομένων των διοργανωτών, ομιλητών, ιδιοκτητών της εταιρίας, μελών των φορέων μας, κ.λ.π.), κάτι που προκάλεσε την ολοφάνερη απογοήτευση των διοργανωτών, οι ομιλητές περισσότερο αναφέρθηκαν στο ζήτημα γενικά των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), στηρίζοντας τη δεδηλωμένη τακτική του κου Δημάρχου για την προώθησή τους, παρά σε λεπτομέρειες για το μεμονωμένο μικρό υδροηλεκτρικό στη θέση «Μελίσσι», όπως οι διοργανωτές είχαν εξαγγείλει και όλοι αναμέναμε.

Από τον πρόεδρο του χωριού της Οξυάς κο Λάμπρο Ευθυμίου ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στα φερόμενα αντισταθμιστικά οφέλη που το χωριό, υποτίθεται, θα απολαμβάνει από το συγκεκριμένο έργο. Οφέλη, βέβαια, για τα οποία οι θέσεις του Δήμου και της Τοπικής Κοινότητας, αλλά και των φερόμενων ως «επενδυτών» έχουν μεταβληθεί ουκ ολίγες  φορές, γεγονός που, όπως είναι επόμενο, εγείρει και ερωτηματικά ως προς την αξιοπιστία των τελευταίων.  Τούτο επισημάνθηκε με στοιχεία από τον πρόεδρο του Συλλόγου και εκπρόσωπό μας στη συγκεκριμένη ημερίδα και ζητήθηκαν οι αναγκαίες διευκρινίσεις για το τι ακριβώς απ’  όλα ισχύει, για να δοθεί, ωστόσο, από τον πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Οξυάς η…. αφοπλιστική απάντηση πως ισχύουν …ΟΛΑ !!!

Επισημαίνεται ότι σε ερώτημα γιατί προτιμήθηκε η κατασκευή του σταθμού παραγωγής του έργου εκτός των ορίων του χωριού μας και εντός των ορίων γειτονικού χωριού, όπου και το νερό, αφαιρούμενο από την κοίτη του ποταμού μας, θα καταλήγει μέσω του μήκους τριών χιλιομέτρων αγωγού εκτροπής, η απάντηση των διοργανωτών της ημερίδας αλλά και των παρόντων σ’ αυτή «επενδυτών» ήταν, απλά, πως «τούτο δεν αποτελεί λόγο  να ματαιωθεί το έργο».

Κρίνουμε, επίσης, σημαντικό και θέτουμε στην κρίση των μελών και συγχωριανών μας πως  Δήμαρχος Μουζακίου και πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Οξυάς, που δήλωσαν πως θα επιμείνουν στην κατασκευή των συγκεκριμένων μικρών υδροηλεκτρικών στο χωριό μας,  απάντησαν αρνητικά σε πρόταση του προέδρου του Συλλόγου μας να εξεταστεί το θέμα «από το μηδέν», ενώ ο κος Δήμαρχος απέφυγε ν’ απαντήσει και στην επισήμανσή μας πως θεωρείται δεδομένη η τήρηση της υπόσχεσής του για την πραγματοποίηση στο χωριό μας λαϊκής συνέλευσης για το ίδιο θέμα.

– Λαογραφικός, Αρχαιολογικός & Πολιτιστικός Σύλλογος Οξυάς «το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας»

– Κίνηση Οξυωτών «Εξόρμηση για την προστασία του χωριού της Οξυάς»

Ενημέρωση των Οξυωτών για το ζήτημα του ανεμολογικού ιστού στη θέση «Προφήτης Ηλίας» Οξυάς

ιστού στη θέση «Προφήτης Ηλίας» Οξυάς

Το ζήτημα, απ’  ότι φαίνεται, ξεπερνά κι αυτόν ακόμα το θρύλο του …γεφυριού της Άρτας!!!

Αυτό το «τυπικό», κατά την άποψη της καταγόμενης από το χωριό της Οξυάς, πρώην προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου κας Σοφίας Τόλια, θέμα, απασχολεί το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου μας από τον Ιούνιο του 2016, όταν λήφθηκε για πρώτη φορά απόφαση για παροχή θετικής γνώμης προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, για την εγκατάσταση του συγκεκριμένου ανεμολογικού ιστού στο χωριό της Οξυάς. Απόφαση, όμως, που μετά από προσφυγές και ενστάσεις δημοτικών συμβούλων της αντιπολίτευσης αλλά και φορέων του χωριού της Οξυάς, ακυρώθηκε τότε από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και Επιτροπές. Για να εισαχθεί, όμως, και πάλι για συζήτηση, στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2016, από το οποίο η πρόεδρός του και εισηγήτρια του ζητήματος αναγκάστηκε να το αποσύρει, κάτω από τις έντονες ενστάσεις και τα επιχειρήματα της αντιπολίτευσης αλλά και τις αντιδράσεις μεγάλης μερίδας κατοίκων του χωριού, που παραβρίσκονταν στη συνεδρίαση, και στους οποίους, μάλιστα, δεν επιτράπηκε, τότε, να εκφράσουν τις απόψεις τους.

 

Το επανέφεραν, όμως, και πάλι για συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο της 24-1-2017, όπου, με τις ψήφους της πλειοψηφίας και μόνο και ακολουθώντας, όπως ισχυρίστηκαν, αυτή τη φορά το «δρόμο της νομιμότητας», υπερψηφίστηκε η δημοπράτηση «δημοτικής» έκτασης στη θέση «Προφήτης Ηλίας» Οξυάς, για εγκατάσταση ανεμολογικού ιστού, με σκοπό τη δημιουργία αιολικού πάρκου στην περιοχή.

 

Η νομιμότητα, όμως, και αυτής της απόφασης (4/2017) αμφισβητήθηκε και πάλι από φορείς του χωριού της Οξυάς και συγκεκριμένα από το Λαογραφικό, Αρχαιολογικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Οξυάς και από την Κίνηση Οξυωτών «Εξόρμηση για την προστασία του χωριού της Οξυάς», οι οποίοι και άσκησαν εκ νέου προσφυγή κατά του κύρους της, βασισμένοι σε σειρά επιχειρημάτων όπως η έλλειψη λαϊκής συνέλευσης στο χωριό για το θέμα, ο χαρακτήρας της έκτασης ως «διακατεχόμενης» και η έλλειψη ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του Δήμου και αντίστοιχων τίτλων, η απουσία στοιχείων που να αποδεικνύουν τον υποχρεωτικό από το νόμο προγραμματισμό που ο Δήμος οφείλει να επιδεικνύει σε ανάλογες περιπτώσεις, κ.λ.π, κ.λ.π.. Και λίγες μόλις μέρες πριν την εκπνοή της προθεσμίας, εντός της οποίας ο αρμόδιος για τον έλεγχο της νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης Φορέας (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) οφείλει να απαντήσει, ανακοινώνεται η εισαγωγή του ζητήματος και πάλι στο Δημοτικό Συμβούλιο με πρόταση, όπως προαναφέρθηκε, αυτή να ανακληθεί και να ληφθεί νέα, για παροχή θετικής γνώμης προς τις αρμόδιες υπηρεσίες για την εγκατάσταση του ανεμολογικού ιστού.

 

 

Δυσκολευόμαστε, βέβαια, να αντιληφθούμε τους λόγους που οδήγησαν στην ανάκληση της προαναφερόμενης απόφασης 4/2017, η οποία, κατά την ίδια τη συγχωριανή μας πρώην πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, είχε ληφθεί στο «δρόμο της νομιμότητας», όπως χαρακτηριστικά είχε δηλώσει. Εκτός κι αν διαφάνηκε – με κάποιο τρόπο – ο άμεσος κίνδυνος η απόφαση αυτή να ακυρωθεί αρμοδίως (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) εξαιτίας των δικών μας προσφυγών, γεγονός που θα επέφερε για ακόμα μία φορά πλήγμα στο γόητρο και στο κύρος των δημοτικών συμβούλων της πλειοψηφίας, με τις ψήφους των οποίων αυτή είχε ληφθεί. Οπότε….. καλύτερα να την ανακαλέσουμε μόνοι μας!!!

 

Όλα, βέβαια, τα παραπάνω επιβάλλουν να σταθούμε τουλάχιστο και σε δύο  ακόμα ζητήματα. Με πρώτο απ’ αυτά τις παλινωδίες, την άγνοια, την προχειρότητα και την έλλειψη υπευθυνότητας και σοβαρότητας με τα οποία αντιμετωπίζονται από αρμόδιους Φορείς και πρόσωπα στη διοίκηση του Δήμου μας, ιδιαίτερα σοβαρά και καθοριστικά για το μέλλον των τοπικών μας κοινωνιών ζητήματα, όπως αυτό της εγκατάστασης ανεμολογικού ιστού με σκοπό τη δημιουργία αιολικού πάρκου στην Οξυά, προοπτική με την οποία ιδιαίτερα μεγάλη μερίδα των κατοίκων του χωριού έχει εκφράσει, μέσα από θεσμοθετημένους φορείς της, δημόσια και ανοιχτά την αντίθεσή της.

 

Και το άλλο ζήτημα, το οποίο θεωρούμε πως επιβάλλεται να μην προσπεραστεί, είναι η ανεξήγητη (για εμάς) εμμονή που επιδεικνύεται στο θέμα τόσο από τον κο Δήμαρχο Μουζακίου όσο και από τη συγχωριανή μας πρώην πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, με αρωγούς και τους δημοτικούς συμβούλους της πλειοψηφίας. Ένα θέμα μέσα από το οποίο φαίνεται να επιδιώκεται η πάση θυσία και με οποιοδήποτε τρόπο ανεπίτρεπτη και χωρίς κανένα ουσιαστικό όφελος, για το Δήμο και το χωριό μας, παραχώρηση κοινόχρηστης έκτασης σε ιδιώτες, με σκοπό τη δημιουργία αιολικού πάρκου στην Οξυά.

 

Εκτός, βέβαια, κι αν η εξήγηση είναι στο ενδιαφέρον «των δικών μας παιδιών» (!!!), στα οποία ο ανήκων στο συνδυασμό της πλειοψηφίας πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Οξυάς κος Λάμπρος Ευθυμίου αναφέρθηκε σε συζήτηση του θέματος στο Τοπικό Συμβούλιο……

 

Παρακάτω, ακολουθούν τα επιχειρήματα και οι λόγοι για τους οποίους ο Σύλλογός μας αλλά και η Κίνηση «Εξόρμηση για την προστασία του χωριού της Οξυάς» εξέφρασαν, με σχετική παρέμβαση του προέδρου του Συλλόγου μας κου Γεωργίου Καραβίδα στο Δημοτικό Συμβούλιο της 24-1-2017, την αντίθεσή τους στην εγκατάσταση ανεμολογικού ιστού και στο σχεδιαζόμενο αιολικό πάρκο στη θέση «Προφήτης Ηλίας» Οξυάς, όπως οι λόγοι αυτοί πηγάζουν μέσα από τις ανησυχίες συγχωριανών μας – σημαντικός αριθμός των οποίων παραβρέθηκε στο προαναφερόμενο Συμβούλιο – αλλά και σχετικές Πράξεις/Γνωμοδοτήσεις αρμόδιων Υπηρεσιών και επιστημόνων:

 

  • Χλωρίδα, πανίδα και ανεξερεύνητες αρχαιολογικές θέσεις, παραδοσιακά μονοπάτια, κ.λ.π., θα χαθούν.

 

  • Ανεμογεννήτριες, υποσταθμοί και γραμμές μεταφοράς θα εξαφανίσουν φυσικά τοπία και θα τα μετατρέψουν σε βιομηχανικές ζώνες.

 

  • Τουρισμός, κτηνοτροφία και όλοι όσοι εργάζονται και ζουν από το δάσος, θα υποστούν καίριο πλήγμα, αφού βοσκότοποι και λοιπές εκτάσεις γης θα χαθούν.

 

  • Ισχυρισμοί περί καταπολέμησης της ανεργίας, κ.λ.π., δεν ευσταθούν, αφού ακόμα και το μεγαλύτερο αιολικό «πάρκο» στην Ευρώπη, απασχολεί μόνο τρεις μόνιμους υπαλλήλους.

 

  • Έργα βελτίωσης της υφιστάμενης δασικής οδοποιίας ή διάνοιξης νέων δασικών δρόμων θα επιφέρουν καταστροφή του δάσους και μεγάλης έκτασης αποψιλώσεις δασικών εκτάσεων.

 

  • Η περιοχή θα υποστεί μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και αλλαγές από την τοποθέτηση ανεμογεννητριών σε πολύ μεγάλα υψόμετρα, κάτι που δεν παρατηρείται στον υπόλοιπο κόσμο!!!

 

  • Η ηλεκτροπαραγωγή από αιολικά πάρκα ήταν και είναι προβληματική, με πολλά προβλήματα στις εγκαταστάσεις υψηλής τάσης, κ.λ.π..

 

  • Η πραγματική συμβολή των ανεμογεννητριών στην αποκόμιση περιβαλλοντικών οφελών είναι ανύπαρκτη, αφού η συνεισφορά της αιολικής ενέργειας προς αποφυγή του «φαινομένου του θερμοκηπίου», ανέρχεται, λέει, μόλις στο 1 έως 2 τοις χιλίοις.

 

  • Το τοπίο της περιοχής θα υποστεί οριστικές αλλοιώσεις από τις εκσκαφές, όπως π.χ. αποδεικνύουν τα πρανή των δρόμων βοσκοτόπων της περιοχής ή πρανή εγκαταστάσεων κεραιών κινητής τηλεφωνίας τοποθετημένων προ πολλών ετών, που παραμένουν «κρανίου τόπος».

 

  • Θα υποστούμε όλοι μας το κόστος συντήρησης των δασικών δρόμων, που θα χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση των αναγκών των αιολικών πάρκων, αφού η ευθύνη συντήρησης των οποίων ανήκει στο ελληνικό δημόσιο, ενώ τα οφέλη θα καρπούνται ιδιωτικές εταιρίες.

 

  • Το ανθρωπογενές και όχι μόνο περιβάλλον της περιοχής μας θα υποστεί τις φανερές ή λανθάνουσες βλαπτικές συνέπειες από το θόρυβο των ανεμογεννητριών αλλά και τις σωρευτικές επιπτώσεις από τις πολυάριθμες άδειες εγκατάστασης αιολικών πάρκων, που έχουν εκδοθεί, και οι οποίες από κανέναν δεν έχουν ελεγχθεί και υπολογιστεί.

 

  • Τα συγκεκριμένα έργα θίγουν παραδοσιακά επαγγέλματα της περιοχής από τα οποία εξαρτώνται ακόμα και σήμερα ολόκληρες οικογένειες του χωριού μας, ενώ, και γενικότερα, εγκυμονούν κινδύνους απώλειας εθνικών εκτάσεων, που παραχωρούνται σε ιδιώτες, ποιος ξέρει ποιους, Έλληνες και ξένους.

 

  • Τα ίδια έργα αλλοιώνουν δραματικά το τοπίο και τη φυσιογνωμία του χωριού μας και θίγουν πολιτισμικές, θρησκευτικές, κ.λ.π. ευαισθησίες μας, βασισμένες σε παραδόσεις αιώνων.

 

  • Αποτελούν εμπόδιο για άλλες, πραγματικά ωφέλιμες, επενδύσεις για την ανάπτυξη του τόπου μας, όπως είναι ο τουρισμός και η αγροτοκτηνοτροφία, κάτι το οποίο ομολογούν πλέον όλοι οι κάτοικοι των περιοχών, στις οποίες έχουν εγκατασταθεί και λειτουργούν παρόμοια έργα.

 

Στο ίδιο Δημοτικό Συμβούλιο επισημάνθηκε και η δημόσια δήλωση του Τοπικού Συμβούλου της πλειοψηφίας του χωριού μας πως «είτε το θέλουν κάποιοι είτε όχι, το παλούκι εκεί πάνω θα μπει…» καθώς και η προσπάθεια συγκεκριμένων προσώπων αλλά και αρχών, που, με δημοσιεύματά τους στον τοπικό Τύπο, προσπαθούν να περάσουν το «μήνυμα» πως όσοι αντιδρούν δεν είναι παρά «μια χούφτα Οξυώτες», γεγονότα που υποδηλώνουν πόσο λαμβάνονται υπόψη για το θέμα οι θέσεις και οι απόψεις συγχωριανών μας και φορέων του χωριού αλλά και τις προσπάθειες κάποιων να υποβαθμίσουν τις αντιδράσεις μεγάλης μερίδας Οξυωτών.

 

Λαογραφικός, Αρχαιολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Οξυάς «το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας»

 

 

 

 

 

Η πραγματικότητα για τα οφέλη των καταναλωτών από τις ΑΠΕ

Λοιπόν, λοιπόν, λοιπόν……

 

Σας έχουμε νέα…

 

Αποδίδονται, λέει, τα ποσά από το τέλος ΑΠΕ 1% (ανακοίνωση ΥΠΕΝ). Τα ποσά, δηλαδή, που δικαιούνται οι οικιακοί καταναλωτές σε περιοχές όπου λειτουργούν σταθμοί ΑΠΕ. Πρόκειται για συνολικό ποσό 17,6 εκατ. ευρώ, από το οποίο επωφελούνται με έκπτωση στο ηλεκτρικό ρεύμα οι δικαιούχοι καταναλωτές, που ανέρχονται περίπου σε 376.000.

 

Τούτο με απλά μαθηματικά σημαίνει : 17.600.000 (ποσό που μοιράζεται) /376.000 (αριθμός δικαιούχων καταναλωτών, «ρολόγια», δηλαδή) = 46,81 ευρώ… Αν αυτό διαιρεθεί και με τα πέντε χρόνια (2010 – 2014), στα οποία αντιστοιχεί, μας δίνει το …ασύλυπτο ποσό των 9,36 ευρώ για κάθε χρόνο για κάθε καταναλωτή (ρολόι).

 

Αυτά είναι τα ποσά που αντιστοιχούν στα περιβόητα αντισταθμιστικά οφέλη από τις ΑΠΕ, υπολογισμένα, επαναλαμβάνουμε, με βάση σχετική ανακοίνωση του αρμόδιου υπουργείου (ΥΠΕΝ).

 

Και ακόμα κι αυτά τα ποσά τα επωφελούνται μόνο οι καταναλωτές των περιοχών όπου λειτουργούν ΑΠΕ…

 

Τώρα μπορείτε να τα συγκρίνετε και με το ΕΤΜΕΑΡ, το ειδικό τέλος υπέρ ΑΠΕ (δηλαδή των ιδιοκτητών αιολικών πάρκων, φωτοβολταϊκών, μικρών υδροηλεκτρικών, κ.λ.π.), που αναγράφεται στους λογαριασμούς ρεύματος που μας στέλνουν… Το ΕΤΜΕΑΡ που το πληρώνουμε ΟΛΟΙ ΜΑΣ…

 

Το κάνατε; Αν ναι, θα είδατε, σίγουρα, και ποιοι είναι οι πραγματικά ωφελημένοι…

 

Με τέτοιες, λοιπόν, εξαγγελίες και υποσχέσεις και με τέτοια ποσά ξεγελούν τον κόσμο και εκμεταλλεύονται το φυσικό και υδάτινο πλούτο μας, επιφέροντας και μη αναστρέψιμες βλάβες και καταστροφές στο περιβάλλον, για το οποίο μας πιπιλάνε κάθε μέρα το μυαλό πως θέλουν να προστατέψουν…

 

Για τέτοια ποσά και εμείς οι Οξυώτες κινδυνεύουμε να δούμε τις βουνοκορφές μας να γεμίζουν ανεμογεννήτριες, που δεν προσφέρουν κανένα ουσιαστικό όφελος ούτε στο χωριό μας αλλά ούτε και στην πατρίδα μας, παρά μόνο σε ιδιωτικά συμφέροντα..Και μπορείτε να υπολογίσετε πόσο κερδίζουν τα τελευταία αν σκεφθείτε πως τα ανωτέρω 17.600.000 ευρώ είναι μόλις το 1% των κερδών τους !!!!

 

Για τέτοια ποσά εμείς οι Οξυώτες κινδυνεύουμε να χάσουμε και το ποτάμι μας, αυτόν τον «πραγματικό παράδεισο», όπως το αποκάλεσαν αρμόδιοι επιστημονικοί φορείς, που προσκαλέσαμε και το ερεύνησαν…

ΟΞΥΩΤΕΣ, πότε θ’ αντιληφθούμε τι πραγματικά έχει σχεδιαστεί από ορισμένους σε βάρος του χωριού μας;

 

Μήπως όταν διαπιστώσουμε πως τα κοπάδια μας δε θα μπορούν να βόσκουν στα βουνά μας; Γιατί, άντε, ας πούμε (ας πούμε, λέμε) πως είναι όπως αυτοί μας τα λένε και πως τα κοπάδια δεν ενοχλούνται από τις ανεμογεννήτριες….Το ενδεχόμενο να ενοχλούνται απ’ αυτά (για πολλούς πιθανούς λόγους) οι ιδιοκτήτες των ανεμογεννητριών, μας απασχολεί καθόλου; Γιατί κάποια παρόμοια παραδείγματα κρούσματα άρχισαν να «σκάνε», σιγά – σιγά…

 

Ή μήπως όταν δούμε τα νερά του ποταμού μας να στερεύουν από την κοίτη που απλώνεται εντός του χωριού μας, όπου για αιώνες, άλλοτε περισσότερα και άλλοτε λιγότερα, κυλούν χειμώνα – καλοκαίρι, και να μεταφέρονται με αγωγό εκτροπής εκτός των ορίων του χωριού μας και να ρέουν περήφανα στην κοίτη από το τέρμα του αγωγού εκτροπής και κάτω (και εκτός, λέμε, των ορίων του χωριού μας), όπου μέχρι τώρα δεν κυλά σταγόνα νερού τα καλοκαίρια;

 

ΜΑ ΔΕΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΕΣΤΕ, συγχωριανοί μας; ΑΚΟΜΑ Ν’ ΑΝΤΙΛΗΦΘΕΙΤΕ ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ;

 

Ανεμολογικός ιστός Οξυάς

Σε συνέχεια όσων σε προηγούμενα φύλλα της εφημερίδας μας δημοσιεύσαμε, ενημερώνουμε και πάλι τους συγχωριανούς μας για το θέμα και τις μέχρι σήμερα εξελίξεις γύρω απ’  αυτό. Αρχικά, ωστόσο, επιβάλλεται να θυμίσουμε με συντομία όσα προηγήθηκαν.

 

Το θέμα, λοιπόν, απασχολεί το χωριό μας Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου μας από τον Ιούνιο του 2016, όταν, μετά από κατά πλειοψηφία θετική γνωμοδότηση του Τοπικού Συμβουλίου (θετικοί ψήφοι του προέδρου Λάμπρου Ευθυμίου και του τοπικού συμβούλου Σπύρου Σωτηρίου, μειοψηφούντος του τοπικού συμβούλου Κων/νου Χρ. Γκέκα) λήφθηκε για πρώτη φορά απόφαση για παροχή θετικής γνώμης προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, για την εγκατάσταση του συγκεκριμένου ανεμολογικού ιστού στο χωριό της Οξυάς.

 

Απόφαση, όμως, που μετά από προσφυγές και ενστάσεις δημοτικών συμβούλων της αντιπολίτευσης αλλά και φορέων του χωριού της Οξυάς, ακυρώθηκε τότε από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και Επιτροπές. Για να εισαχθεί και πάλι για συζήτηση, στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2016, από το οποίο η συγχωριανή μας πρόεδρός του και εισηγήτρια του ζητήματος κα Σοφία Τόλια, αναγκάστηκε να το αποσύρει, κάτω από τις έντονες ενστάσεις και τα επιχειρήματα της αντιπολίτευσης αλλά και τις αντιδράσεις μεγάλης μερίδας κατοίκων του χωριού, που παραβρίσκονταν στη συνεδρίαση, και στους οποίους, μάλιστα, δεν επιτράπηκε, τότε, να εκφράσουν τις απόψεις τους.

 

Το επανέφεραν, όμως, και πάλι για συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο της 24-1-2017, όπου, με τις ψήφους της πλειοψηφίας και μόνο και ακολουθώντας, όπως ισχυρίστηκαν, αυτή τη φορά το «δρόμο της νομιμότητας», υπερψηφίστηκε (απόφαση με αριθμό 4/2017) η δημοπράτηση «δημοτικής» έκτασης στη θέση «Προφήτης Ηλίας» Οξυάς, για εγκατάσταση ανεμολογικού ιστού, με σκοπό τη δημιουργία αιολικού πάρκου στην περιοχή.

 

Η νομιμότητα, όμως, και αυτής της απόφασης (4/2017) αμφισβητήθηκε και πάλι από το Λαογραφικό, Αρχαιολογικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Οξυάς και την Κίνηση Οξυωτών «Εξόρμηση για την προστασία του χωριού της Οξυάς», οι οποίοι και άσκησαν εκ νέου προσφυγή κατά του κύρους της παραπάνω απόφασης, βασισμένοι σε σειρά επιχειρημάτων που προέκυπταν από τη σχετική νομοθεσία.

 

Λίγες, όμως, μέρες πριν την εκπνοή της προθεσμίας, εντός της οποίας η αρμόδια για την εξέταση της ανωτέρω προσφυγής Υπηρεσία (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) όφειλε ν’ απαντήσει, και ενόψει, προφανώς, πιθανής ακύρωσης – εξαιτίας της προσφυγής αυτής –  και της συγκεκριμένης απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου περί δημοπράτησης της έκτασης για την εγκατάσταση του ανεμολογικού ιστού, το ζήτημα εισήχθη και πάλι στο Δημοτικό Συμβούλιο, το οποίο ανακάλεσε την ανωτέρω προσβληθείσα απόφασή του  και εξέδωσε νέα (με αριθμό 74/2017) περί «παροχής  σύμφωνης γνώμης για την εγκατάσταση ανεμολογικού ιστού στη θέση ‘Προφήτης Ηλίας’ Οξυάς».

 

Στα νεότερα, τώρα, μετά την έκδοση της προαναφερόμενης νέας απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Μουζακίου (αριθμός 74/2017), εκπρόσωποι του Λαογραφικού, Αρχαιολογικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Οξυάς καθώς και της Κίνησης Οξυωτών «Εξόρμηση για την προστασία του χωριού της Οξυάς», επισκέφθηκαν το Δασαρχείο Μουζακίου, όπου είχε υποβληθεί το αίτημα των ενδιαφερόμενων εταιριών για την εγκατάσταση του ανεμολογικού ιστού, και αφού μίλησαν με την υπεύθυνη Δασάρχη, εκθέτοντας τις απόψεις τους, κατέθεσαν σχετικό Υπόμνημα με τις θέσεις τους.

Στη συνέχεια, ομάδα των προαναφερόμενων αντιπροσώπων μετέβηκε στην αρμόδια Υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, στην Καρδίτσα, όπου κατέθεσαν και πάλι προσφυγή κατά της τελευταίας (με αριθμό 74/2017) απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Μουζακίου, περί «παροχής σύμφωνης γνώμης» για εγκατάσταση του ανεμολογικού ιστού στην Οξυά.

Το Δασαρχείο Μουζακίου, μετά την παροχή της σύμφωνης γνώμης από το Δήμο Μουζακίου σε εφαρμογή, όπως μας γνωστοποίησε, της σχετικής νομοθεσίας,  ικανοποίησε το αίτημα των ενδιαφερόμενων εταιριών για την εγκατάσταση του ανεμολογικού ιστού στη θέση «Προφήτης Ηλίας Οξυάς» η δε αρμόδια Υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας απέρριψε την ασκηθείσα εκ μέρους μας προσφυγή κατά της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Μουζακίου, ως μη παραδεκτή, χωρίς να προβεί σε εξέταση των λόγων ακύρωσης που προβάλλαμε, ισχυριζόμενη ότι η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου δε μπορεί να προσβληθεί καν, επειδή αφορά «παροχή γνώμης».  Κατά της απορριπτικής αυτής απόφασης οι προαναφερόμενοι φορείς άσκησαν και πάλι προσφυγή ενώπιον άλλης (δευτεροβάθμιας) Επιτροπής, η οποία εκκρεμεί.

Σχετικά με το θέμα οφείλουμε να επισημάνουμε τις παλινωδίες της Δημοτικής Αρχής  στην αντιμετώπιση του συγκεκριμένου ζητήματος, όπως είναι η λήψη μη σύννομων αποφάσεων που ακυρώθηκαν αρμοδίως ή ανακλήθηκαν από την ίδια, αλλά και την επιμονή που αυτή επέδειξε στην προώθηση του ίδιου ζητήματος, γεγονότα που, σε συνδυασμό με τη λήψη της τελευταίας (με αριθμό 74/2017) απόφασης «για παροχή σύμφωνης γνώμης» για την εγκατάσταση του ανεμολογικού ιστού και την απόρριψη ως μη παραδεκτής και μη εξεταστέας κατ’ ουσία της ασκηθείσας κατά της απόφασης αυτής προσφυγής, δημιουργεί βάσιμες υπόνοιες για μεθοδεύσεις με σκοπό την τελική έγκριση  της εγκατάστασης του ανεμολογικού ιστού.

Θυμίζουμε πως η εγκατάσταση του συγκεκριμένου ανεμολογικού ιστού αποτελεί προαπαιτούμενο (προπομπό) αιολικού πάρκου στην περιοχή, για το οποίο υπάρχει ήδη σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μουζακίου από το έτος 2012 (με αριθμό 339/2012) χωρίς οι Οξυώτες να έχουν ενημερωθεί στο παραμικρό για οτιδήποτε σχετικό,  μεγάλος δε αριθμός αυτών έχει διατυπώσει επώνυμα και δημόσια  την αντίθεσή του στο συγκεκριμένο ενδεχόμενο, εκφράζοντας τις ανησυχίες τους για ανεπανόρθωτες φυσικές και περιβαλλοντικές καταστροφές, για αλλοίωση του τοπίου και της φυσιογνωμίας του χωριού και της περιοχής, για παραχώρηση δημόσιας γης σε ιδιώτες, με ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για την κτηνοτροφία του χωριού αλλά και τις μελλοντικές προοπτικές ανάπτυξής του, κ.λ.π., κ.λ.π., χωρίς, από την άλλη μεριά, κάποιο ουσιαστικό όφελος.

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΟΞΥΑΣ «το μοναστηρι της Αγιασ τριαδασ»

 

Αξιόλογα στοιχεία για την ιστορία του χωριού μας από την περίοδο της Τουρκοκρατίας

Επιμέλεια : Γιώργος Δ. Καραβίδας

Αξιόλογα στοιχεία για την ιστορία του χωριού μας από την περίοδο της Τουρκοκρατίας τηρούνται στο αρχείο του Δημοτικού Λαογραφικού Μουσείου Καρδίτσας. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτουν αναφορές για τη διοικητική υπαγωγή του χωριού μας, τους φόρους που αυτό πλήρωνε ανάλογα με τις καλλιέργειες και την κτηνοτροφία, κ.λ.π.. Όπως προκύπτει από το σχετικό κείμενο, την περίοδο εκείνη υπήρχε καταγεγραμμένο χωριό με το όνομα «Ζαπάντι», επονομαζόμενο «Σάμ» καθώς και χωριό «Αγιολίτς», που αναφέρεται ως μαχαλάς του χωριού Ζαπάντι (Σαμ). Τα χωριά αυτά φέρονται εξαρτώμενα από άλλο χωριό επονομαζόμενο «Κανάζοβι», όλα αυτά δε μαζί με το χωριό «Ασλάτινα» αποτελούσαν «Τιμάρια  του Μουχαμέντι, παιδί του Γιεγκέν Γιακούμπ». Πιο συγκεκριμένα, παρακάτω παρατίθενται κατά σειρά τα στοιχεία που τηρούνται στο παραπάνω μουσείο και τα οποία είναι :

1. Κείμενο στα αραβικά, το οποίο αποτελεί φορολογικό κατάστιχο με το χωριό, τα ονόματα των υπόχρεων και το όνομα του Τιμαριούχου. Χρονολογείται από την περίοδο της τουρκοκρατίας και συγκεκριμένα από τα έτη 1454-1455 και, όπως προφορικά μας γνωστοποιήθηκε, αποτελεί την παλαιότερη γραπτή μαρτυρία για την περιοχή μας.

2. Τη μετάφραση στη νέα τουρκική γλώσσα του παραπάνω αραβικού κειμένου (εκτός από τα χριστιανικά ονόματα, καθόσον γι’  αυτό συντρέχει ειδικός λόγος).

3. Τη μετάφραση στα ελληνικά από τη νέα τουρκική γλώσσα του ίδιου κειμένου.

Κατεβάστε το πλήρες κείμενο (αρχείο .doc Word 3,64MB)

 

Αρχαία στα Πλατάνια

Το θέμα των αρχαίων τειχών στον οικισμό Πλατάνια του χωριού μας ανακίνησε, με επιστολή του προς το Σύλλογό μας, ο συγχωριανός μας Κώστας Απ. Γκέκας, που κατάγεται από τον οικισμό αυτό. Για την ιστορία παραθέτουμε όλη τη σχετική αλληλογραφία του Συλλόγου με τις αρμόδιες υπηρεσίες καθώς και τη σχετική απάντηση.

Οξυά, 14 Σεπ 2007,

Προς 7η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων
ΘΕΜΑ : Αρχαιολογικοί χώροι στο χωριό Οξυά Καρδίτσας

Σας διαβιβάζουμε σε φωτοαντίγραφο επιστολή συγχωριανού μας προς το Σύλλογό μας, σύμφωνα με την οποία σε τοποθεσία πλησίον του οικισμού «Πλατάνια» του χωριού μας  εντοπίστηκαν ερείπια αρχαίων τειχών. Ως Λαογραφικός, Αρχαιολογικός και Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού ζητούμε να επιληφθείτε του ζητήματος προκειμένου να διαπιστωθεί η οποιαδήποτε αρχαιολογική αξία των παραπάνω τειχών και να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για την προστασία τους. Ο Σύλλογός μας προτίθεται να παράσχει, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του, οποιαδήποτε διευκόλυνση ή συνδρομή απαιτηθεί.

Ευχαριστούμε και ελπίζουμε να ανταποκριθείτε στο αίτημά μας.

Για το ΔΣ του Συλλόγου
Ο Πρόεδρος

Γεώργιος Δ. Καραβίδας

Οξυά, 10 Οκτ 2007,

Προς:19η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων
ΘΕΜΑ: Αρχαιολογικοί χώροι στο χωριό Οξυά Καρδίτσας

Σε συνέχεια του με Α.Π. 3665/3-10-2007 εγγράφου σας, που αφορά αυτοψία που διενεργήσατε στον οικισμό Πλατάνια του χωριού Οξυά Καρδίτσας για το αναφερόμενο στο Θέμα ζήτημα, θα θέλαμε, κατ’ αρχή να σας ευχαριστήσουμε για την άμεση ανταπόκρισή σας στο αίτημά μας και να εκφράσουμε τη λύπη μας για την όποια ταλαιπωρία άδικα υπεστήκατε, η οποία ωστόσο πιθανό και να είχε αποφευχθεί αν είχε προηγηθεί κάποια τηλεφωνική συνεννόηση.

Ελπίζουμε, το ενδιαφέρον σας να συνεχιστεί σε συνεργασία και με την ΛΔ΄ Ε.Π.Κ.Α., ώστε να διαπιστωθεί η πιθανή αρχαιολογική αξία των παραπάνω χώρων. Ως καταλληλότερο για παροχή αρωγής στο έργο σας, θεωρούμε τον ίδιο τον αποστολέα της επιστολής που παρέλαβε ο Σύλλογός μας αναφορικά με τους παραπάνω αρχαιολογικούς χώρους, ο οποίος γνωρίζει άριστα την περιοχή και με τον οποίο έχουμε συνεννοηθεί τηλεφωνικά και μας δήλωσε ότι προτίθεται να παράσχει κάθε δυνατή διευκόλυνση, αρκεί να προηγηθεί τηλεφωνική συνεννόηση (6944696856, κος Γκέκας Κων/νος), καθότι αυτή την εποχή δεν διαμένει μόνιμα στο χωριό.

Σε κάθε περίπτωση και για οποιοδήποτε ζήτημα μπορείτε να απευθύνεστε και στον Πρόεδρο του Συλλόγου μας κο Καραβίδα (6974456301, 2431075809).

Αναμένουμε με ενδιαφέρον τις επόμενες ενέργειές σας και την απάντησή σας.

 Για το ΔΣ του Συλλόγου
Ο Πρόεδρος

Γεώργιος Δ. Καραβίδας

Οξυά, 31 Οκτ 2007

Προς : Δήμο Μουζακίου, ΔΔ Οξυάς, Μορφωτικό Σύλλογο Δρακότρυπας

ΘΕΜΑ : Αρχαιολογικοί χώροι στην περιοχή Οξυάς

Σας γνωρίζουμε ότι ο Σύλλογός μας έγινε πρόσφατα αποδέκτης επιστολής ιδιώτη συγχωριανού μας, με την οποία μας πληροφορούσε για την πιθανότητα ύπαρξης αρχαίων τειχών στην  περιοχή του οικισμού «Πλατάνια» του χωριού μας.

Ο Σύλλογός μας διαβίβασε την παραπάνω επιστολή στην αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία, η οποία, σε συνεργασία με το Σύλλογό μας, διενήργησε αυτοψία στην παραπάνω περιοχή, το αποτέλεσμα της οποίας ήταν, όπως προφορικά μέχρι στιγμής ενημερωθήκαμε, να εντοπιστούν πράγματι θέσεις αρχαιολογικού ενδιαφέροντος της ελληνιστικής περιόδου στη θέση «Πύργια – Διασελάκια» της περιοχής αυτής, τμήμα της οποίας γειτνιάζει με τον παραπάνω οικισμό και ανήκει γεωγραφικά στο Δ.Δ. Δρακότρυπας.

Παρακαλούμε για την ενημέρωσή σας και σας γνωρίζουμε ότι μόλις ο Σύλλογός μας λάβει αρμοδίως οποιαδήποτε επίσημη απάντηση για το παραπάνω ζήτημα, θα σας ενημερώσει άμεσα.

Το παρόν έγγραφό μας κοινοποιούμε και στο Μορφωτικό και Εκπολιτιστικό Σύλλογο Δρακότρυπας «Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ», για ενημέρωση και με την επιθυμία για συνεργασία στην από κοινού εκδήλωση τυχόν απαιτούμενων πρωτοβουλιών ή ενεργειών, μετά την επίσημη απάντηση της αρμόδιας αρχαιολογικής υπηρεσίας.

 Για το ΔΣ του Συλλόγου
Ο Πρόεδρος

Γεώργιος Δ. Καραβίδας

Οξυά, 19 Νοε 2007,

Προς : ΛΔ΄ Εφορία προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων

ΘΕΜΑ : Αρχαιολογικοί χώροι στο χωριό Οξυά Καρδίτσας

Σε συνέχεια του με Α.Π. 3665/1-11-2007 εγγράφου της 19ης  Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, που σας στάλθηκε και μας κοινοποιήθηκε (και το οποίο σας επισυνάπτουμε), παρακαλούμε όπως μας πληροφορήσετε σχετικά με την ταυτότητα των αναφερομένων στο ίδιο έγγραφο αρχαιολογικών κατάλοιπων, προκειμένου, σε συνεργασία με κάθε αρμόδια αρχή, να ενεργήσουμε κατά το δυνατό, ως αναγνωρισμένος αρμοδίως λαογραφικός- πολιτιστικός και αρχαιολογικός Σύλλογος του χωριού, για την προστασία και την ανάδειξή τους.

Για τυχόν τηλεφωνική επικοινωνία που ήθελε απαιτηθεί παρακαλούμε να απευθύνεστε στον Πρόεδρο του Συλλόγου μας κο Καραβίδα (6974456301, 2431075809).

 Για το ΔΣ του Συλλόγου
Ο Πρόεδρος

Γεώργιος Δ. Καραβίδας

Η απάντηση της αρμόδιας αρχαιολογικής υπηρεσίας, μετά τη σχετική επιτόπια αυτοψία της

Υπουργείο Πολιτισμού
ΛΔ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
Διευθυντής, Λεωνίδας Π. Χατζηαγγελάκης

Νομός Καρδίτσας Δήμος Μουζακίου
Δημοτικό Διαμέρισμα Οξυάς
Θέση  Πυργάκια

Στον οικισμό Πλατάνια, Νοτιοδυτικά του χωριού της Οξυάς και βόρεια του χωριού Παλαιοχώρι, δεσπόζουν επιβλητικά δύο κορυφές, οι οποίες είναι γνωστές ως «Θέση Πυργάκια». Η ονομασία τους δικαιολογείται από την ύπαρξη αρχιτεκτονικών λειψάνων επάνω σ’ αυτές. Σώζονται τα ερείπια δύο οχυρών, παρατηρητηρίων ή φρυκτωριών. Στην μία από αυτές, στην οποία υπάρχει τριγωνομετρικό σημείο του στρατού, διακρίνεται η κάτοψη ενός τετράγωνου σχεδόν κτίσματος, με διαστάσεις 7,00 x 7,00 περίπου μέτρα. Στο άλλο ύψωμα  διακρίνεται επίσης η κάτοψη ενός κτίσματος σχεδόν τετράγωνου, διαστάσεων 10,00 x 10,00 περίπου μέτρα. Έπειτα από επιφανειακή έρευνα δεν βρέθηκαν στοιχεία, όπως κεραμική, ώστε να συμπεράνουμε σε ποια χρονική περίοδο ανήκουν.

Η θέση των οχυρών αυτών, φρυκτωριών ή παρατηρητηρίων είναι περίοπτη και στρατηγική, καθώς έλεγχαν το πέρασμα από τους Γόμφους (Μουζάκι) προς την Αμβρακία (Άρτα).

Η πρόσβαση στις θέσεις αυτές, οι οποίες βρίσκονται σε υψόμετρο περίπου 950 μέτρα, γίνεται από δύσβατα μονοπάτια.

Οξυά, 29 Οκτ 2008

Προς : ΛΔ΄ Εφορία προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
ΘΕΜΑ : Αρχαιολογικοί χώροι στο χωριό Οξυά Καρδίτσας

Σας υπενθυμίζουμε μεταξύ μας αλληλογραφία αναφορικά με την ύπαρξη υπολειμμάτων  αρχαίων τειχών στη θέση «Πυργάκια» του οικισμού Πλατάνια του χωριού μας.

Σε σχετική με το θέμα απάντησή σας και στην ενημέρωση που μας παρείχατε, αναφέρεστε στη μη ύπαρξη κατάλληλων υπολειμμάτων – όπως κεραμική – με βάση τα οποία θα μπορούσατε να εξάγετε πιο λεπτομερή συμπεράσματα για τα τείχη αυτά.

Διαβάζοντας την απάντησή σας αυτή, που δημοσιεύσαμε στην εφημερίδα του Συλλόγου μας, πολλοί συγχωριανοί μας αλλά και κάτοικοι γειτονικών με το χωριό μας περιοχών, μαρτυρούν για την ύπαρξη πολλών υπολειμμάτων από τέτοια κεραμικά αντικείμενα – όπως άλλωστε διαπιστώθηκε και κατά την αρχική επίσκεψη στο χώρο από υπαλλήλους της 19ης  Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, στην οποία είχε αρχικά απευθυνθεί ο Σύλλογός μας και η οποία σας διαβίβασε για λόγους αρμοδιότητας την υπόθεση. Τα ίδια άτομα απευθύνουν προς το Σύλλογό μας αιτήματα και εκκλήσεις για μια πιο εμπεριστατωμένη από την υπηρεσία σας έρευνα και ανάλογο πόρισμα για την περιοχή.

Μετά τα παραπάνω και αφού προηγουμένως εκφράσουμε ως Σύλλογος την ικανοποίησή μας για το μέχρι σήμερα ενδιαφέρον σας, παρακαλούμε όπως ενεργήσετε ότι επιπλέον είναι δυνατό ώστε να εξαχθούν πιο λεπτομερή συμπεράσματα για την παραπάνω περιοχή, προκειμένου αυτή να προστατευθεί και να αξιοποιηθεί κατάλληλα αλλά και να αναδειχθεί πλήρως το συγκεκριμένο αυτό κομμάτι της ιστορίας του χωριού μας.

Για τυχόν τηλεφωνική επικοινωνία που ήθελε απαιτηθεί παρακαλούμε να απευθύνεστε στον Πρόεδρο του Συλλόγου μας κο Καραβίδα (6974456301, 2431075809).

 Για το ΔΣ του Συλλόγου
Ο Πρόεδρος

Γεώργιος Δ. Καραβίδας

Το Στρατόπεδο του Καραϊσκάκη στην Οξυά και οι αψιμαχίες στη Νευρόπολη

Ο Καραϊσκάκης υπήρξε η μεγαλύτερη στρατιωτική φυσιογνωμία της εποχής του. Δυστυχώς μόνο λίγοι διέγνωσαν εγκαίρως τις ικανότητας του και μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται ο Κολοκοτρώνης, που λέγεται ότι μοιρολόγησε σταυροπόδι, σαν γυναίκα, το θάνατο του ήρωα.

Όλοι οι βιογράφοι – φίλοι και αντίπαλοι – εκφράσθηκαν με θαυμασμό γι’ αυτόν και δυστυχώς οι περισσότεροι, αντιλήφθηκαν την αξία του μετά το θάνατό του. «Μέγα άνδρα», τον ονομάζει ο Καρλάιλ και ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος έλεγε γι’ αυτόν ότι είναι «Δυο φορές πιο μεγάλος απ’ τον Αϊ – Γιώργη».

Ο ιστορικός Κων/νος Παπαρρηγόπουλος εξιστορώντας το βίο και την πολιτεία του Μαυροκορδάτου, του οποίου ήταν θαυμαστής, γράφει: «Εν μόνον λάθος έπραξαν (ο Μαυροκορδάτος), ότι δεν εμάντευσεν την αξίαν του Καραϊσκάκη και περιήλθεν εις ρήξιν με τον άνδρα εκείνον, όστις, μετά δύο έτη, εις στιγμήν κρισιμοτάτην, έμελλε ν ‘ αποδείξει δι’ έργων λαμπρών ότι είναι κράτιστος των κατά ξηράν αναδειχθέντων».

Ήδη από το 1822 ο Καραϊσκάκης, με τη βοήθεια και του Γιαννάκη Ράγκου εγκαθίσταται στο αρματολίκι των Αγράφων, αφού κατορθώνει να εκτοπίσει από αυτό τους τελευταίους Μπουκοβαλαίους, οι οποίοι κατείχαν το αρματολίκι πάππου προς πάππου, κληρονομικώ δικαιώματι. Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι η περίφημη οικογένεια των Μπουκοβαλαίων, που έδωσε τόσους γνωστούς αρματολούς, τα τελευταία χρόνια πριν από την επανάσταση του 1821, είχε εκφυλισθεί και έτσι δεν ήταν δύσκολο στον να παραγκωνίσει τους τελευταίους απογόνους της.

Τους καπεταναίους των αρματολικιών βέβαια διόριζαν οι τούρκοι πασάδες. Αυτό δεν συνέβη στην περίπτωση του Καραϊσκάκη, ο οποίος κατέλαβε το αρματολίκι των Αγράφων χωρίς τη συγκατάθεση τους, ούτε όμως και αντέδρασαν οι τελευταίοι, ίσως γιατί προτίμησαν να τον έχουν προσωρινά σύμμαχο παρά ενοχλητικό αντίπαλο. Οι σχέσεις του Καραϊσκάκη με τους Τούρκους δεν ήταν ποτέ σταθερές. Όταν είχε δυσκολίες παρίστανε τον υποταγμένο φίλο και όταν εύρισκε ευκαιρία αποστατούσε και έγραφε τα φιρμάνια τους στα παλιά του τα παπούτσια (η ανάλογη έκφραση του Καραϊσκάκη ήταν άλλη). Οι Τούρκοι ασφαλώς γνώριζαν το χαρακτήρα του άνδρα, αλλά προσποιούνταν ότι τον πίστευαν, περιμένοντας την κατάλληλη ευκαιρία για να τον εξοντώσουν.

Το αρματολίκι των Αγράφων

Ευθύς εξαρχής από την εγκατάσταση του Καραϊσκάκη στο αρματολίκι των Αγράφων διαφάνηκε η διάθεση του Ράγκου να τον εκτοπίσει, και να πάρει εκείνος τη θέση του. Για να πετύχει το σκοπό του χρησιμοποίησε κάθε είδους ραδιουργία  προς τον Μαυροκορδάτο, που ήταν τότε διοικητής της «Δυτικής Χέρσου Ελλάδος» με έδρα το Μεσολόγγι. Σ’ αυτό τον βοήθησε και ο ίδιος ο Καραϊσκάκης με τη στάση του, με την απείθεια του προς τη διοίκηση του Μαυροκορδάτου, με τον ανυπότακτο χαρακτήρα του, την αθυροστομία του και μι το κρυφτούλι που έπαιζε με τους Τούρκους. Το πράγμα δεν άργησε να καταλήξει σε ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ Μαυροκορδάτου και Καραϊσκάκη τον οποίο ο πρώτος θεωρούσε ύποπτο συνεργασίας με τον εχθρό – αργότερα τον πέρασαν από δίκη γι’ αυτό – στην παρούσα όμως φάση ο Μαυροκορδάτος έδειχνε φανερά την προτίμηση του προς το Ράγκο.

Ο Καραϊσκάκης νιώθοντας κατατρεγμένος από Τούρκους και Έλληνες, ιδιαίτερα μετά τη σύγκρουση του με τους πρώτους στο Σοβουλάκου, δίδοντας δε στα γεγονότα και μεγαλύτερες διαστάσεις από τις πραγματικές, με τον ευφάνταστο χαρακτήρα του, έβλεπε ως μόνο και ασφαλές καταφύγιο του το αρματολίκι των Αγράφων και προσπαθούσε να το κρατήσει με νύχια και με δόντια.

Παντού γύρω του έβλεπε εχθρούς σταλμένους από τον Μαυροκορδάτο για να τον δολοφονήσουν. Ο μόνος προς τον οποίο είχε εμπιστοσύνη ήταν ο αρματολός του Ασπροπόταμου Νίκος Στορνάρης. Ετσι πρέπει να εξηγήσουμε και τη σύγκρουσή του με τους 300 περίπου Σουλιώτες του Κίτσου Τζαβέλλα, όταν αυτοί επιχείρησαν να περάσουν στα Άγραφα και τον Ασπροπόταμο. Το γεμάτο οργή γράμμα του Καραϊσκάκη είναι, εύγλωττο: «Κίτσιο Τζιαβέλλα και λοιποί. Έμαθα το απέρασμά σας εις Ασπροπόταμον. Πού πάτε κλέφτες, λησταί της πατρίδος και προδότες, παλιοτσάρουχα; Τριακόσιοι άνθρωποι θα μας φέρουν την ελευθερίαν; Ή θαρρείτε δεν ηξεύρωμεν τους σκοπούς σας: Επουλήσατε την πατρίδα σας και τώρα τρέχετε εδώ και εκεί και χαλάτε, τον κόσμον. Όχι, αν είναι το Ρωμέικο να μας το φέρετε εσείς οι τριακόσιοι άνθρωποι, δεν το θέλομεν. Έχομεν και στράτευμα και αλλάς δυνάμεις, όταν μας διορίσει το Έθνος να βαρέσωμεν. Δια τούτο, άμα λάβετε το γράμμα, αμέσως να φύγετε, διότι να μη μας κάνετε απίστους. 20 Απριλίου 1823 Καραϊσκάκης».

Είχε λοιπόν σοβαρούς λόγους να μην προκαλεί προς το παρόν τους Τούρκους, όταν όμως νόμιζε ότι απειλείται το αρματολίκι του, δεν δίσταζε να συγκρουστεί και με αυτούς, όπως συνέβη στου Σοβουλάκου. Αλλά και την εσωτερική οργάνωση του αρματολικιού δεν παραμέλησε και επέβαλε τάξη και ασφάλεια και απόδοση δικαιοσύνης στο φτωχό λαό. Γράφει ο Κασομούλης: «Εις εκείνην την περίστασιν διοργάνωσεν την δημογεροντίαν των Αγράφων και εσύστησε Τράπεζαν οικονομικήν των εσόδων και εξόδων. Επίτροπον εις την ληψοδοσίαν είχε διορισμένον τον  λογιώτατον Κερασοβίτην, όστις εχαίρετο όλην την υπόληψιν της επαρχίας και την εμπιστοσύνην του (του Καραϊσκάκη).

Οι Σουλιώτες επέστρεψαν τελικά στο Βάλτο και, διέδιδαν παντού τα παθήματα τους, κατηγορώντας τον Καραϊσκάκη ως τουρκολάτρη.

Το στρατόπεδο της Οξυάς

Οι Μακεδόνες οπλαρχηγοί Καρατάσιος, Γάτσος και άλλοι, οι οποίοι βρίσκονταν στα νησιά, βγήκαν στο Τρίκερι και απειλούσαν σοβαρά την κυριαρχία των Τούρκων στην Ανατολική Θεσσαλία. Φοβούμενοι οι τελευταίοι ότι, θα βρίσκονταν σε δεινή θέση, αν η επανάσταση από Πήλιο, Αγραφα και Ασπροπόταμο εξαπλωνόταν στη Θεσσαλία, με μια αιφνιδιαστική κίνηση, μια τουρκική στρατιά προσέβαλε τους επαναστάτες στο Τρίκερι και ο Σελιχτάρ Μπόδας με 4 χιλιάδες κινήθηκε κατά του Στορνάρη στον Ασπροπόταμο και του Καραϊσκάκη στα Αγραφα. Χωρίς ο τελευταίος να συναντήσει σοβαρή αντίσταση, αφού λεηλάτησε τα προσκυνημένα χωριά στα ριζά των Αγράφων και αιχμαλώτισε τους κατοίκους, έφτασε στη Νευρόπολη και οχυρώθηκε στο κέντρο της πεδιάδας, στον πύργο και στα γύρω υψώματα του χωριού Στούγκου (σημερινό Κρυονέρι), που ήταν τότε τσιφλίκι του Τσολάκογλου.

Ο Καραϊσκάκης, που μέχρι τότε τηρούσε στάση επαμφοτερίζουσα, αντιλαμβάνεται πλέον ότι το κρυφτούλι με τους Τούρκους τελείωσε οριστικά. Στέλνει αμέσως γράμματα στους καπεταναίους Μήτσιο Κοντογιάννη, Δήμο Σκαλτσά, γερο – Πανουργιά, Οδυσσέα Ανδρούτσο, Σιαφάκα, Γιολδασαίους, Πεσλή και άλλους και τους καλεί αμέσως σε βοήθεια. Όλοι έστειλαν δύναμη και μερικοί ήρθαν αυτοπρόσωπους και έτσι άρχισε να συγκροτείται το στρατόπεδο της Οξυάς.

Το στρατόπεδο, ημέρα την ημέρα αυξανόταν και έφτασε  τελικά 4.500 εμπειροπόλεμους άνδρες. Οπλαρχηγοί, προσωπικά στηρίγματα του Καραϊσκάκη, στους οποίους είχε απόλυτη εμπιστοσύνη ήταν ο Σωτήρης Συντεκνιώτης, ο Αντώνης Ζαραλής και ο Γιάννης Φραγκίστας. Υπήρχαν και άλλοι δευτερότεροι.

Τις απογευματινές ώρες μεταξύ 5 και 10 Ιουνίου, ο Καραϊσκάκης συγκεντρώνει ως 1500 πολεμιστές και τους χωρίζει σε τρία τμήματα, με σκοπό να αιφνιδιάσει τους Τούρκους, επιτιθέμενος από τρεις κατευθύνσεις. Ο ίδιος τοποθετήθηκε στο μέσον. Οι Τούρκοι αιφνιδιάστηκαν στην αρχή και δεν βγήκαν από τα οχυρώματα που είχαν κατασκευάσει τις προηγούμενες ημέρες. Σύντομα όμως συνήλθαν και με τη βοήθεια του ιππικού τους έτρεψαν σε φυγή τη δεξιά πτέρυγα των Ελλήνων, που διοικούσε ο Φραγκίστας. Το ιππικό στράφηκε ακολούθως προς το κέντρο και το αριστερό και δημιούργησε σύγχυση και αταξία στις τάξεις των Ελλήνων. Ο ίδιος ο Καραϊσκάκης σώθηκε χάρη στα πόδια του. Τα διασκορπισμένα τμήματα συγκεντρώθηκαν στα υψώματα της  Κερασιάς. Εκεί ο Καραϊσκάκης έδειχνε άρρωστος και συντετριμένος για την αποτυχία της Επιχείρησης.

«Εβράδυασεν και η νυξ διασκέδασε την λύπην του», γράφει ο Κασομούλης. Την επομένη το στράτευμα μετακινήθηκε πάλι στο στρατόπεδο της Οξυάς, όπου ο Καραϊσκάκης περίμενε τις επικουρίες για να επιχειρήσει δεύτερη επίθεση κατά των Τούρκων της Νευρόπολης.

Το ερώτημα που αντιμετώπισαν οι ιστορικοί είναι γιατί απέτυχε με τόσο οικτρό τρόπο μια επιχείρηση που οργανώθηκε από τον Καραϊσκάκη -στρατιωτική ευφυία σε τέτοιες αιφνιδιαστικές επιθέσεις – ο οποίος μάλιστα διέθετε αξιόλογη δύναμη εμπειροπόλεμων στρατιωτών και αξιωματικών.

Η απάντηση έχει σχέση με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω. Ο Καραϊσκάκης βιάστηκε να αρχίσει την επίθεση και είχε γι’ αυτό τους λόγους του. Οι δυο μάλιστα εγκυρότεροι βιογράφοι του, ο Κασομούλης και ο Αινιάν, σ’ αυτόν μόνο το λόγο αποδίδουν την ήττα. Οι υπόλοιποι ιστορικοί, πολύ λίγο ασχολήθηκαν με αυτή την περίοδο.

Αναφέρθηκε ότι αυτή την περίοδο ο Καραϊσκάκη; αισθανόταν κατατρεγμένος από όλους και γι’ αυτό υποπτευόταν τους πάντες. Και το στράτευμα που άρχισε να συνάζεται στο στρατόπεδο της Οξυάς τον ανησυχούσε. Ανάμεσά τους διέβλεπε ανθρώπους του Μαυροκορδάτου, εχθρούς πραγματικούς ή φανταστικούς. Ήθελε λοιπόν να ξεμπερδεύει με τους Τούρκους μια ώρα αρχίτερα, και για να εδραιώσει το κύρος του στο στράτευμα και στην κυβέρνηση και για να διαλύσει το στρατόπεδο της Οξυάς. Ένας πρόσθετος λόγος ήταν ότι ένα τόσο μεγάλο στράτευμα σύντομα θα άρχιζε τη λεηλασία των γύρω χωριών, μόλις τελείωναν οι πρώτες προμήθειες. Οι. υποψίες του Καραϊσκάκη δεν άφησαν ανέγγιχτο ούτε αυτόν τον αφοσιωμένο φίλο του Γιάννη Φραγκίστα τον οποίο κατηγόρησε (αδίκως βέβαια) ότι υποχώρησε βάσει σχεδίου για να εκθέσει τον αρχηγό του. Από την άλλη ο Φραγκίστας «έδιδε την αιτίαν του χαλασμού του εις το άσκεπτον και απερίσκεπτον Καραϊσκάκη» και οι δυο άνδρες ψυχράνθηκαν πολύ.

Η συνθήκη

Ενώ ο Καραϊσκάκης τοποθετήθηκε και πάλι στην Οξυά και προετοίμαζε δεύτερο κίνημα κατά των Τούρκων της Νευρόπολης, έφτασε ένας πεζός, απεσταλμένος από τον Σελιχτάρ Μπόδα, με γράμμα προς τον Καραϊσκάκη, που έγραφε πως ό,τι έγινε ήταν από λάθος του βεζύρη και τώρα πρέπει να κάμουν ειρήνη μεταξύ τους Έλληνες και Τούρκοι και να ζήσουν όπως πρώτα. Ο Καραϊσκάκης να αναλάβει τη θέση του στο αρματολίκι και το στρατόπεδο να διαλυθεί. Σύμφωνα με άλλους το γράμμα δεν προερχόταν από τον Σελιχτάρ Μπόδα, αλλά από τον Χουρσίτ πασά και τον Ισμαήλ Πλιάσα, πασάδες της Λάρισας και τον Τρικάλων αντίστοιχα. Οι Τούρκοι συνάντησαν σοβαρές δυσκολίες στο Τρίκερι και είχαν ανάγκη να στείλουν εκεί επικουρίες, εξ ου και η επιθυμία τους για ειρήνευση στα Άγραφα, ενώ μάλιστα βρίσκονταν και σε πλεονεκτική θέση έναντι των Ελλήνων.

Εν τω μεταξύ ο Καραϊσκάκης από την υπερβολική κόπωση και τη στενοχώρια αρρώστησε, και μεταφέρθηκε στο Μοναστήρι της Οξυάς, ώσπου να συνέλθει. Εκεί συγκεντρώθηκε σιγά σιγά («ανεπαισθήτως», γράφει ο Κασομούλης) όλο σχεδόν το στράτευμα. Ο αρχηγός κάλεσε όλους τους καπεταναίους στο γιατάκι του, για να συσκεφθούν σχετικά με την απάντηση που θα έδιναν στο γράμμα των Τούρκων για ειρήνη.

Πρώτος πήρε το λόγο ο Καραϊσκάκης και εισηγήθηκε στους υπόλοιπους να δεχτούν την ειρήνευση, με τον όρο οι Αλβανοί να αποσυρθούν ολωσδιόλου από τα Άγραφα και τον Ασπροπόταμο και να αφήσουν ελευθέρους όλους τους αιχμαλώτους που είχαν πάρει από τα προσκυνημένα χωριά. Οι λόγοι που πρόβαλε ήταν κυρίως δυο, οι εξής: 1) ‘Οτι ο ίδιος είναι άρρωστος και χωρίς αυτόν ο πόλεμος δεν θα έχει αποτέλεσμα και 2) ότι υπάρχουν ανάμεσα τους πολλοί ραδιούργοι και υποπτεύεται πως μετά από 3-4 μέρες πόλεμο, θα σκανδαλίσουν το στράτευμα, που θα διασκορπιστεί και θα αρχίσει τις λεηλασίες.

Εκ μέρους των αρχηγών απάντησε στον Καραϊσκάκη ο Στουρνάρης, ο οποίος είπε ότι οι Τούρκοι δεν είναι ειλικρινείς, όταν ζητούν ειρήνη, ενώ εν τω μεταξύ έχουν καταστρέψει δεκάδες χωριά και έχουν αιχμαλωτίσει, τόσους αθώους ανθρώπους. «Είναι Τούρκοι, είναι άπιστοι και ζητούν ειρήνη διά άλλην καμίαν κωλοσφίξιν όπου έχουν. Ευθύς όμως που δυναμώσουν, ούτε θέλει ενθυμηθούν ότι υπάρχει συνθήκη», είπε. Και η απάντηση του Καραϊσκάκη: «Ωχ αδερφέ Στορνάρη, κλείω τώρα την ειρήνη. Δεν με άρεσε μεθαύριον, την χέζω και εγώ και εσύ και όλοι μας».

Κατόπιν κάλεσε τον απεσταλμένο των Τούρκων, κάποιον Ταΐραγα, φοροεισπράκτορα των Τούρκων και γνωστόν του Καραϊσκάκη, γιατί γύριζε τα Άγραφα και συγκέντρωνε τους φόρους για λογαριασμό των Τούρκων και, αφού τον στόλισε και αυτόν, τους αρχηγούς του και τον σουλτάνο του με τα χειρότερα κοσμητικά επίθετα, που μόνο εκείνος εκστόμιζε, τον παρέδωσε στους αρχηγούς, για να τους εξηγήσει τους όρους της ειρήνης. Φυσικά κανένας δεν πίστεψε στις ειρηνοποιές διαθέσεις των Τούρκων και ο Στορνάρης, εκ μέρους όλων, είπε: «Όλα ψέματα, Καραταΐρη. Την ηύρατε χοντρήν εμπροστά σας και θέλει χοντρύνει ακόμα περισσότερον, και το προβλέπετε, και ζητείτε την ειρήνην!».

Εντούτοις η συνθήκη συμφωνήθηκε και την υπόγραψαν εκ μέρους όλων, ο Καραϊσκάκης και ο Στορνάρης. Οι Αλβανοί αποσύρθηκαν από τη Νευρόπολη και τον Ασπροπόταμο και ο κατατρεγμένος λαός ξαναγύρισε στα ρημαγμένα χωριά του, για να βρει στάχτες και καπνίζοντα ερείπια.

Καθένας βέβαια θα αναρωτιέται, τι είδους συνθήκες με τους Τούρκους έκαναν οι καπεταναίοι των Αγράφων και του Ασπροποτάμου τη στιγμή που το επαναστατημένο Έθνος βρισκόταν σε πόλεμο μαζί τους, διεξήγαγε τον υπέρ πάντων αγώνα και είχε ανάγκη όλων των τέκνων του. Πολύ δε περισσότερο, αφού ήταν ήδη γνωστό ότι η ειρήνη στα Άγραφα θα απελευθέρωνε τις τουρκικές δυνάμεις και θα έφερνε σε δυσχερή θέση τους αγωνιζόμενους στο Τρίκερι και αλλού. Και ακόμη πως δεχόταν η Διοίκηση τις εξηγήσεις των καπεταναίων, για την ανάγκη που τους ώθησε να συνάψουν με τους Τούρκους συνθήκες ερήμην της;

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, στις 12-6-1823 ο Ν. Στορνάρης, ο Σιαφάκας, Γρηγόρης Λιακατάς, Γ. ΙΙεσλής, Νάσιος Μάνταλος και Καραϊσκάκης με γράμμα τους προς τη Διοίκηση, εξηγούσαν τους λόγους που τους ανάγκασαν να συνθηκολογήσουν με τον εχθρό. Εκ των υστέρων δύο εξηγήσεις μπορούν να δοθούν:

1ον) Η Διοίκηση γνώριζε ότι εκστρατεία μεγάλη και συστηματική, που να κρατήσει, μήνες, ήταν αδύνατο να γίνει στα Άγραφα, εξαιτίας της δυνατότητας που είχαν οι Τούρκοι να συγκεντρώνουν μεγάλες δυνάμεις και ότι, αν επιχειρούνταν, το βέβαιο αποτέλεσμα θα ήταν η καταστροφή του τόπου και της επανάστασης.

2ον) Οι καπεταναίοι των Αγράφων δεν ήταν ακόμη ώριμοι να εγκαταλείψουν τα αρματολίκια τους και να αφοσιωθούν σε έναν εθνικό αγώνα. Ο Καραϊσκάκης ήταν προσκολλημένος στα Άγραφα, ο Στορνάρης στον Ασπροπόταμο και άλλοι σε άλλες επαρχίες. Η Διοίκηση το γνώριζε αυτό και, φρονίμως ποιούσα, ανεχόταν την κατάσταση και περίμενε καλύτερες ημέρες. Από την όλη εξέλιξη των πραγμάτων και τον μετέπειτα εθνοσωτήριο ρόλο που έπαιξε ο Καραϊσκάκης στον αγώνα αποδείχθηκε ότι σε εκείνη την περίσταση η Διοίκηση έπραξε το σωστό.

Επιλεγόμενα

Η διαπραγμάτευση ενός θέματος, που έχει σχέση με τη δράση του στρατάρχη της Ελλάδας στην πιο κρίσιμη περίοδο της ιστορικής πορείας της απαιτεί μεγάλη προσπάθεια, ώστε να μην υποκύψει κανείς στον πειρασμό να υπερτονίσει τις μεγάλες πράγματι αρετές του ήρωα, αλλά και να αποσιωπήσει τις αδυναμίες του χαρακτήρα του.

Στο μέτρο του δυνατού προσπάθησα να αποφύγω τις υπερβολές και να παρουσιάσω το θέμα, άσο πιο αντικειμενικά γινόταν και όσο μου επέτρεψε η υπάρχουσα βιβλιογραφία.

Οι μεγάλοι του Αγώνα ήταν και αυτοί συνηθισμένοι άνθρωποι, με αρετές, αλλά και με ανθρώπινες αδυναμίες και αυτό τιμά περισσότερο την προσφορά τους. Για να είναι κανείς δίκαιος μαζί τους πρέπει να κρίνει τις πράξεις τους με τα δεδομένα της εποχής τους και όχι με τα σημερινά και αυτό είναι όντως πολύ δύσκολο.

Ο Καραϊσκάκης δοξάστηκε όσο κανείς άλλος από τους αρχηγούς του ’21 και κατάκτησε τη δόξα και τον πανελλήνιο θαυμασμό για τους αγώνες του, η μεγάλη του αγάπη όμως παρέμειναν ως το τέλος της ζωής του τα Άγραφα. Θαρρείς, πως, σαν τον μυθικό Ανταίο, έπαιρνε δύναμη από τα βουνά τους και γι’ αυτό τα υπερασπιζόταν με τόση επιμονή και μεταχειριζόταν χίλια τεχνάσματα, για να τα γλιτώσει από το χαλασμό.

Χαρακτηριστική είναι η παρακάτω προφορική παράδοση, που διασώθηκε στα χωριά των Αγράφων: Όταν ο Καραϊσκάκης αποφάσισε να λάβει ενεργό μέρος στον μεγάλο αγώνα του Έθνους, εμπιστεύτηκε τα Άγραφα στη Δημογεροντία, που αυτός ο ίδιος παλαιότερα συγκρότησε. Κάλεσε τους δημογέροντες στο Νεοχώρι – έδρα της δημογεροντίας – και απευθυνόμενος στον πρόεδρό της Γιαννάκη Ζωγλοπίτη, του είπε: «Τώρα, Τουρκογιάννη, θα το κάμουμε Ρωμαίικο. Εγώ φεύγω. Έχω το λόγο σας ότι δεν θα κάμετε καπάκια με τους Τούρκους; «Μπέσα για μπέσα», αποκρίθηκε ο Γιαννάκης.

Αποχαιρέτισε για τελευταία φορά τα αγαπημένα του Άγραφα και πέταξε προς τη δόξα και την αθανασία. Αυτά συνέβησαν το Μάη τον 1824. Η χρονολογία αυτή θεωρείται ορόσημο στη στρατιωτική σταδιοδρομία του Καραϊσκάκη. Ο Μεγάλος Άνδρας έκτοτε μεταμορφώνεται σε πολέμαρχο, απόλυτα αφοσιωμένο στην υπόθεση της απελευθέρωσης της πατρίδας, σε βαθμό που οι παλαιοί συμπολεμιστές αλλά και οι αντίπαλοί του – που δεν ήταν λίγοι – να μιλούν για θαύμα.

Τις μεγάλες στρατιωτικές αρετές του έδειξε το 1826 και 1827, όταν επιτέλους η κυβέρνησε του ανέθεσε την αρχιστρατηγία των στρατευμάτων της Στερεάς Ελλάδας. Έδειξε ασυνήθιστη μεγαλοψυχία και συμφιλιώθηκε με τους πρώην εχθρούς του, απόλυτη αφοσίωση στην κυβέρνηση και κατόρθωσε να συγκροτήσει τη μεγαλύτερη στρατιά, από όσες ποτέ είχε η επανάσταση, εμπνέοντας την εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του όλων εκείνων των αρειμάνιων και ανυπότακτων συμπολεμιστών του.

Τα αποτελέσματα της στρατηγικής του φάνηκαν στις περίλαμπρες νίκες στην Αράχοβα, στο Δίστομο, στο Κερατσίνι και αλλού. Δυστυχώς η μοίρα φθόνησε τον άνδρα και δεν του επέτρεψε να ολοκληρώσει το εθνοσωτήριο έργο του. Του έκοψε το νήμα στις 23 Απριλίου 1827 ανήμερα της ονομαστικής γιορτής του.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Το κείμενο ανήκει στο συνταξιούχο εκπαιδευτικό, λαογράφο και ιστορικό ερευνητή κο Λάμπρο Γριβέλα και εκφωνήθηκε από τον ίδιο σε σχετική με το θέμα ομιλία, που οργάνωσε ο Λαογραφικός Αρχαιολογικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Οξυάς «Το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας», στο Μουζάκι, τον Ιανουάριο του 2008.

Επιμέλεια  άρθρου : Γιώργος Δ. Καραβίδας, Πρόεδρος του Λαογραφικού, Αρχαιολογικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Οξυάς «Το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας».